خاطر عاليتر آفريده شده باشد و مقدمه و فداى عاليتر بايد واقع شود ، نيز قرآن قبول ندارد . قرآن تعبير به زوج و زوجين دارد . حتى آيهء 189 سورهء اعراف كه مىفرمايد : * ( و جعل منها زوجها ليسكن اليها ) * نيز نمىرساند كه زن فقط به خاطر مرد آفريده شده است ، بلكه مقصود اين است كه هر دو به خاطر هم آفريده شده‌اند . آيا علت اينكه تدريجاً حقوق زن بهتر شناخته شد ، قيام زن بود يا ترقى روحى مرد ؟ : شك نيست كه هرچه بشر متمدنتر شده حقوق زن بيشتر شناخته شده ، ولى نكتهء مهم اين است كه آيا زنان از راه مبارزه اين حقوق را به دست آورده‌اند ( آن طورى كه در مقدمهء كتاب انتقاد قوانين اساسى و مدنى و كيفرى ايران مىگويد كه زنان چهار مرحله را طى كرده و مىكنند : مرحلهء طبيعى ، مرحلهء تسلط مرد ، مرحلهء اعتراض زن ، مرحلهء تساوى حقوق ) ؟ يا اينكه خود مردان هر اندازه كه داراى عواطف انسانى بيشترى شده‌اند بيشتر تحت تأثير و حكومت زن قرار گرفته‌اند ( نه اينكه فقط به زن ترحم كرده‌اند ) و بيشتر خود را محتاج به زن ديده‌اند ، كه پيغمبر فرمود : * ( انهن يغلبن العاقل و يغلبهن الجاهل . ) * مسلماً همان طورى كه در دفتر « زن در جهان و در اسلام » گفتيم اين جهت مربوط به نهضت و تشكل و اتحاد زنان نبوده است . زن در ميان ملل وحشيهء قديم - مرحلهء محكوميت و مملوكيت : 3 . در الميزان ، جلد 2 ، صفحهء 273 ، حيات اجتماعى زن را در مراحلى ذكر مىكند : مرحلهء امم وحشيه مثل آفريقا و استراليا و جزاير اقيانوسيه و آمريكاى قديم ( مرحلهء مملوكيت ) و مرحلهء امم متمدنه كه با رسوم و آداب ملى مخصوصى زندگى مىكردند ولى تدوين قانون در ميان آنها نشده بود ، مثل ايران و مصر و چين و هند در عصرهاى قديم ( مرحلهء قيمومت ) . سوم مرحلهء امم متمدنه اى كه رسماً داراى قانون و تشريع بودند ، مانند كلده و روم و يونان . چهارم زندگى زن در ميان اعراب جاهليت . پنجم زندگى زن در اسلام و تحولى كه اسلام از اين جهت به وجود آورد . مطابق اين بيان ، در تمام مراحل چهارگانه تحكم و تسلط به حسب عادت يا قانون با مرد بوده و رعايت عدالت در آن نشده است و تنها در مرحلهء پنجم است كه عدالت به معنى رعايت استحقاق و