مرتضى مطهري
463
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
دست راست بخورد و يا با دست چپ بخورد ، مىتواند با دست نشُسته يا قاشق كثيف بخورد و مىتواند با دست پاكيزه و يا قاشق پاكيزه بخورد . اينكه انسان غذا را با دست راست بخورد و دست يا قاشقش شسته باشد ، هنگام شروع * ( بسم الله ) * بگويد ، با تأنّى بخورد ، لقمه ها را زياد بجود ، آداب غذا خوردن ناميده مىشود . افراد هنگام برخورد به يكديگر معمولًا آدابى را رعايت مىكنند . بعضىها سر خود را مىجنبانند يا كلاه خود را برمىدارند و شنيدهام بعضى از ملتها بينىهاى خود را به هم مىمالند ، و آنها كه يادشان نرفته كه انسانند و مىدانند بهترين وسيلهء تفهيم معنويات براى انسان سخن است و بهترين آرزويى كه يك نفر براى يك نفر ديگر بايد بكند اين است كه براى او سلامت و صلح و مسالمت بخواهد ، اينها وقتى كه به يكديگر مىرسند مىگويند : « سلام عليك » يعنى من براى تو از خداوند سلامت و مسالمت آرزو مىكنم . سلام ادبِ ملاقات است . همچنين هر كارى آدابى دارد و همين قدر مثال كافى است . سفر نيز به نوبهء خود اخلاق و آدابى دارد يعنى انسان بايد از برخى خصلتهاى روحى بهره مند باشد ، مثل اينكه نسبت به ديگران مهربان باشد و به چهرهء آنها لبخند بزند و هم پاره اى آداب را بايد رعايت كند ، مثل اينكه مثلًا قبل از مسافرت دوستان خود را آگاه كند و با آنها موادعه و خداحافظى نمايد . بعداً به تفصيل دربارهء اخلاق و آداب سفر بحث خواهيم كرد . سفر كلمهء سفر از مادهء سفور است كه به معنى برداشتن پرده از روى يك چيز است . غزالى ( به نقل محجة البيضاء ) مىگويد : سفر از آن جهت سفر ناميده شده است كه پرده از روى اخلاق واقعى انسان برمىدارد . فقط در مسافرت مىتوان به اخلاق واقعى اشخاص پى برد و آنها را شناخت . مىگويد : شخصى مىخواست دربارهء ديگرى