نقل مىكند . 15 . خلاصهء سخنرانى پرسش و پاسخ 2 رمضان 82 سؤال و شك - فايدهء تشكيك دشمنان يكى از فوايد مهم سؤال اگر ناشى از شك و درد پرسش كننده باشد اين است كه كلام و بحثهاى اعتقادى را در مجراى صحيح قرار مىدهد ، نظير طبى است كه از سروكار پيدا كردن با مرضها و مريضها به وجود آمده نه تنها از مطالعه و بحث علمى . [ علت اينكه ] علم كلام ما از آن جهت منحرف شد و به مباحث انتزاعى عقلى بيشتر تكيه كرد و كتابهايى نظير شروح تجريد به وجود آمد ، اين است كه اين كتابها مولود بحثهاى طرفداران است نه مولود پرسشهاى مرددها و كاوشگرها ، و به طور قطع در نيم قرن اخير تحقيقات بهترى در اصول و فروع شده و مانند علم طب پيش رفته و اين معلول تشكيكهاى مخالفين و مرددين است . تشكيكات فخر رازى و غزالى در فلسفه و تشكيكات متكلمين عموماً ، فلسفهء اسلامى را جلو برده است . اخيراً كتابهاى كسروى و توده ايها سبب به وجود آمدن آثار سودمندى در حوزهء مذهبى شد . سؤال و تكدّى رجوع شود به بحار جلد ل ، باب يو ، صفحهء 39 و جلد حع ، باب يا ، صفحهء 77 . سفينة البحار مادهء سئل : عن الرضا عليه السلام قال : قال رجل للنبى صلى الله عليه و آله : علمنى عملًا لايحال