ولى در مذهب با اولياء الله از دنيا رفته همچنان عمل مىشود كه با زنده ، بلكه زنده تر از زنده هاى معمولى چون در آنِ واحد هزارها نفر با او سخن مىگويند و درود مىفرستند و در عالم ضمير خود يك ارتباط واقعى برقرار مىكنند ، احياناً ارتباط متقابل از شكل امر تشريفاتى و قراردادى و اعتبارى و در حقيقت از شكل بازى - كه صرفاً فرض و اعتبار است - خارج مىشوند . به طور كلى اعياد مذهبى و سوگواريهاى مذهبى همه از صورت قرارداد و تشريفات [ خارج است . ] ما در كتاب قيام و انقلاب مهدى عليه السلام از ديدگاه فلسفهء تاريخ در سخنرانى « شهيد » راجع به فلسفهء گريه بر شهيد بحث كرديم . اكنون لازم است دربارهء فلسفهء زيارت شهيد و شهدا و بلكه زيارت همهء اولياء الله بحث كنيم . آيا واقعاً صرفاً جنبهء تلقينى و قراردادى دارد - بعضى اينچنين توجيه مىكنند - يا اينكه علاوه بر اين جهت يك ارتباط متقابل است . بعد ، اين بحث ما با وهابى مآبها پيش مىآيد كه ارتباط متقابل « اشهد انك تشهد مقامى و تسمع كلامى و تردّ سلامى » چگونه برقرار مىشود ؟ بحث ديگرى با پيروان فلسفهء غربى در اينجا هست كه رئال و واقعيت را منحصر به ماده و محسوس مىدانند . زيارت قبور اوليا رجوع شود به ورقه هاى على - محبت اوليا