مرتضى مطهري
275
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
مىگويد تكبر و نخوت در همهء حركاتش ظاهر است و از مشاهدهء چنين آثارى دانسته مىشود كه او متكبر است . همچنين آدم جبان از هر حادثه اى كه بيم مختصرى در كار باشد ، پهلو تهى مىكند . آدم بخيل در عمل امساك مىكند . حالا ممكن است انسان در مواردى متكبر نباشد و نه به انگيزهء تكبر بلكه به يك انگيزهء ديگر كه انگيزه اى صحيح باشد متكبرانه عمل كند و يا بخيلانه عمل نمايد و يا جبانانه رفتار كند . احياناً اين گونه عمل به اعتبار اينكه از لحاظ مظهر شبيه تكبر يا بخل يا جبن است تكبر ، جبن يا بخل ناميده مىشود . همچنان كه در حديث است : * ( التكبر مع المتكبر عبادة . ) * در اينجا واقعاً اجازه داده نشده است كه انسان در مقابل متكبران خُلق پليد كبر را كه ناشى از خودپسندى و خودپرستى و يا عكس العملى است از احساس حقارت و ذلت ، داشته باشد . اين خُلق ، بيمارى است و هيچ وقت و هيچ جا و در برابر هيچ كس خوب نيست . ولى در برابر متكبران ، متكبرانه رفتار كردن براى كوبيدن او با اسلحهء خودش پسنديده است ، همچنان كه وارد شده است كه متكبرانه راه رفتن در ميدان جنگ پسنديده است . اميرالمؤمنين در خندق متكبرانه حركت مىكرد و رسول اكرم فرمود : اين حالتى است كه جز در اينجا ناپسند است . يا اصحاب رسول خدا در عمرة القضاء گوشهء احرام را از روى شانهء راست انداختند و با حالت هروله و اظهار جلادت طواف مىكردند ، زيرا كفار قريش رفته بودند روى كوهها و از دور آنها را مشاهده مىكردند . اين حديث مىخواهد بگويد زن بايد در برابر مردان بيگانه ( نه در برابر محارم و يا زنان ديگر ) با نوعى تظاهر به كبر و بىاعتنايى رفتار كند تا به اين وسيله حريم به وجود بياورد ، دورباش ايجاد كند . تظاهر به تواضع و خوش و بش و تبسم ، لبخند ، تظاهر به مهربانى ، قدم شما به روى چشم من ، اى چشم من به ملاقات شما روشن شد ، دلم از ديدار شما روشن شد ، در مقابل مرد بيگانه براى زن پسنديده نيست . اين اظهار كبر ، زن را از دسترس تجاوز مرد دور نگه مىدارد . آيهء