مرتضى مطهري
201
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
دانستهاند كه از خود حقوق و وظايف خاصى دارد . 2 . در اروپاى جديد حقوق خانوادگى همانند حقوق اجتماع مدنى مىشود . 3 . عواملى كه به قلب زندگى خانوادگى زده است ، بعضى صنعتى است و مربوط به تمدن قرن است و بعضى ديگر مربوط است به افكار فلسفى و روانى خطرناك . 4 . اسلام در روان شناسى خانوادگى اعجاز كرده است . 5 . آيا انسان مدنىّ بالطبع ( بالطبيعة ) است ؟ به چه معنى ؟ و نقطهء مقابل آن چيست ؟ نقطهء مقابل اين است كه بگوييم مدنىّ بالعقل و التدبير است ، نظير شركتهايى كه تأسيس مىشود . آقاى طباطبايى مىگويند مدنىّ بالطبع الثانوى است ولى حقيقت اين است كه در انسان از لحاظ طبيعت جنبهء اجتماعى وجود دارد ، زيرا برخى از استعدادهاى انسان جز در پرتو زندگى اجتماعى بروز و ظهور نمىكند و نمىشود در انسان به حكم طبيعت عواطف اجتماعى وجود نداشته باشد ، وجدان اخلاقى وجود نداشته باشد و همهء اينها عادت و تربيت باشند . در عين حال چون انسان موجود آزادى آفريده شده است ، صحنهء اجتماع براى او صحنهء تنازع بقاست و حس استخدام از ميان نرفته است ، و لهذا صحنهء اجتماع ، هم تنازع طبيعى است و هم تعاون طبيعى نه اينكه تعاون در اثر نجات از تنازع است و يگانه وسيله اى است كه افراد در اثر اتحاد و تعاون از گزند ديگران اتخاذ مىكنند . 6 . آنچه در زندگى اجتماعى لازم است يكى عدالت اجتماعى است و ديگر عواطف اجتماعى . سخن در اين است كه آيا ايندو در فطرت و سرشت بشر نهاده شده يا نه ؟ قرآن كه هم امر به عدالت مىكند و هم به عاطفه ، مىگويد همهء اينها جزء سرشت بشر و جزء انسانيت است . 7 . فرويد حتى علايق خانوادگى را جنسى مىداند نه طبيعى به معنى اينكه اخلاقى باشد