مرتضى مطهري

199

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

دهيم . لهذا ذبح و خوردن گوشت مرغ اتلاف حق و ظلم نيست اما در قفس قرار دادن او ظلم است . ملاك حقوق ، خواهش و خواست نيست : بلى اگر ملاك و مقياس را ميل و خواهش مرغ قرار دهيم ، ذبح مرغ ظلم بزرگترى است اما اگر ملاك را مسير طبيعى قرار دهيم بايد بگوييم يكى از مسيرهاى طبيعى گوشت يك مرغ اين است كه جزء بدن حيوان ديگر بالاخص حيوان عاليتر قرار بگيرد . آنچه ظلم است توقف و جلو سير طبيعى و تكاملى را به طور مطلق گرفتن است . مهرهء كمر حيوان و استخوان محكم ستون پاها دليل بر اين است كه انسان حق دارد بر حيوان ، و هيكل حق دارد روى پاها قرار گيرد : چه دليلى هست بر جواز سوار شدن اسب و الاغ و قاطر و شتر جز ساختمان مهرهء كمر آن حيوانها ؟ اگر از آن حيوانها به اندازهء طاقت ، بار و سوارى گرفته شود و آب و علوفه هم به قدر لازم به آنها داده شود ظلمى بر آنها نيست . به چه دليل سنگينى بدن را روى پاها انداختن و كشيدن بار بدن را از پا - نه از دست يا سر يا شكم - خواستن ظلم نيست ؟ جز وضع استخوانها و عضلات پا ؟ . راه تشخيص حقوق زن : 7 . ما براى به دست آوردن حقوق طبيعى زن اولًا بايد بدانيم تفاوتهايى ميان زن و مرد هست يا نه ، و آن تفاوتها چه تفاوتهايى است ؟ و ثانياً آيا طبيعت در اين تفاوتها هدف دارد يا بىهدف است و تصادفى است ، آنچنان كه نويسندگان امروز دنيا خواسته‌اند توجيه كنند . ثالثاً آيا اين تفاوتها از نوع تفاوتهايى است كه مسير زندگى را تعيين مىكند و سبب تفاوت مسير زندگى است يا از نوع تفاوت رنگ پوست است كه عكس العملى است از طبيعت در مقابل گرما يا سرما و ربطى به هدف قانون تشريعى ندارد ؟ اما تفاوتها ( 1 ) در ناحيهء جسم عبارت است از درشتى و كوچكى ، قوّت جسم و ضعف آن ، خشونت و لطافت اندام ، خشونت و لطافت آواز ، جمال صورت ، واجد بودن اسلحهء جنگى ( در غير انسان ، اما انسان چون با اعضاى خود نمىجنگد فرق دارد ) و از لحاظ روح :

--> ( 1 ) رجوع شود به ورقه هاى حقوق خانوادگى .