6 . حقوق فرزندان در لزوم حكومت و انضباط ، و اصلحيت پدر در مظهريت قدرت ، و تأثير خصومت و جدال آنها در روحيهء فرزند 7 . زندگى خانوادگى از نظر اسلام بيشتر جنبهء وظيفهء اجتماعى دارد تا جنبهء حقوقى ، و جهاد است : * ( الكادّ لعياله كالمجاهد فى سبيل الله . جهاد المرأة حسن التّبعّل . ) * 8 . زيادهء بسطه در جسم ، خود يكى از لوازم حكومت است نه تنها براى ايجاد رعب بلكه ايجاد احترام . مردم طبعاً امثال نادر را دوست مىدارند و ميل دارند احترام و اطاعت كنند ، براى مثلِ او لياقت فرماندهى قائلند . 9 . گفتيم حكومت غير از تحكم است . حتى خدا به پيغمبر حق تحكم نمىدهد . 10 . نشوز ، تمرد از امر نيست و الَّا در مورد مرد نبايد گفته شود ، بلكه - همانطور كه مسالك ( حاشيه شرايع ) گفته است - ارتفاع است ( 1 ) . نشوز به اصطلاح عرف كج تابى است . 11 . مفاسد رجوع به محكمه در اختلافات جزئى زن و شوهرى 12 . ميان دستور و اجازهء دين با ساير دستورها تفاوت است . 13 . آيه دارد : * ( واللَّاتى تخافون نشوزهن . . . ، و ان امرأة خافت من بعلها نشوزاً . . . ) * آيا مقصود اين است كه نگرانى كافى است و لزومى ندارد نشوز احراز شود ؟ جواب اين است كه همهء مفسرين گفته‌اند منظور علم است ، يعنى « ان اعرفتم » . راغب مىگويد : الخوف توقع مكروه لامارة مظنونة او معلومة . هم او مىگويد : مقصود اين است كه ان حصل لكم خوف بما عرفتم منهنّ من النشوز . 14 . يك بحث اين است كه آيا كتك زدن مرد به زن براى زن از لحاظ شخصيت قابل تحمل هست يا نه ؟ به عقيدهء ما علت اينكه در ميان اروپائيان اينقدر اين عمل زشت به شمار رفته اين است كه در

--> ( 1 ) و اگر هم مقصود سرپيچى است ، سرپيچى از امر خداست نه امر مرد .