مرتضى مطهري
539
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
پاى روح و امر و اراده را همه جا به ميان نمىكشد ، حتى براى آغاز خلقت . صفحه 41 : نويسنده مدعى مىشود كه علم قادر نيست كه دنياى مشهود را با به كار بردن دو عنصر در قالب زمان و مكان بسازد : بسيارى از حوادث و كيفيات واقعشده يا واقعشونده است كه علم دو عنصرى از تشريح و تعليل آن عاجز مىماند . از آن جمله ابداع اوليه جهان كه اگر جهان ابتدايى داشته باشد ، اصل اول ترموديناميك يعنى اصل ثبات ماده و انرژى متزلزل مىگردد . فرضيه دو عنصرى مجبور است جهان را ازلى بداند . اين اشكال نيست . آن فرضيه جهان را ازلى مىداند . صفحه 42 : سؤال دوم درباره خواص و كيفيات عناصر يا ميل تركيبهاى اجسام و بروز كليه تحويلهاست كه چرا صورت و حالت مصالح تشكيل دهنده جهان ثابت نيست . اگر بگوييم اين سير و تحويلها يا دگرگونيها و جريانها ناشى از صفات و خواصى است كه در نهاد اشياء يا عناصر وجود دارد ، اين خود يك عدم تقارن است و نشانه و ناشى از يك قصد و دستور خاص يا حركت و شكل يكجهته مىباشد . مىبايستى اراده اى در كار و در فرمان باشد تا چنين خواص ثابت و عام به عناصر اوليه و بعدى داده و برنامه مشترك واحد معين براى ماشين جهان تنظيم كرده باشد . اگر عدم تقارن و دخالتهاى يكجهته وجود نمىداشت ، حتماً عناصر تشكيلدهنده جهان در برابر كليه خواص و شرايط داراى وضع مشابه و بىتفاوت مىشدند . . . اين سخن درستى است ولى دليل بر وجود قوه و صور نوعيه