در روايات ، حضور قلبها و استغراقهاى عجيبى از اميرالمؤمنين و حضرت زهرا و حضرت سجاد و ساير ائمه و بالاتر ، از خود رسولاكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است . بوعلى در « مقامات العارفين » راجع به فلسفه عبادت مىگويد : والعبادة عندالعارف رياضة ما لهممه و قواه المتخيلة و المتوهمة ليجرها بالتعويد عن جناب الغرور الى جناب القدس حتى تصير مسالمة للسر الباطن . . . ( 1 ) در حديث حضرت رضا عليه السلام كه در ورقه هاى نماز و ورقه هاى فلسفه تشريع عبادات آمده است عيناً به هر دو فلسفه تشريع نماز اشاره شده است : هم موضوع ذكر بودن و هم تأثير معنوى در اصلاح اجتماع كه فايده تبعى است . 6 . در ادبيات عرفانى به اين نكته زياد اشاره شده است كه بايد با هدر دادن نيروى معنوى از طريق خيال و حواس مبارزه كرد ، و هم به مسأله لزوم و ضرورت تسلط بر خيال و مطيع ساختن آن . مولوى در شكايت از مقهور بودن نسبت به قوه خيال مىگويد : جان همه روز از لگدكوب خيال وز زيان و سود و از خوف زوال نى صفا مىماندش نى لطف و فر نى به سوى آسمان راه سفر درباره تسلط بر خيال حتى در حال خواب ، از زبان رسول اكرم و به مناسبت حديث معروف * ( تنام عينى ولاينام قلبى ) * مىگويد : گفت پيغمبر كه عيناى تنام لاينام القلب عن رب الانام حاكم انديشه‌ام محكوم نى چونكه بنّا حاكم آمد بر بنى

--> ( 1 ) . رجوع شود به رساله بوعلى ( الحث على الذكر ) طبع . . . جزء مجموعه هفت رساله و ترجمه ضياء درّى .