تحريم معامله و بطلان آن از آيه فهميده مىشود ( 1 ) . دوم اينكه بنا بر تفسير اول حرمت ربا در همه انواع معاوضات خواهد بود ولى بنا بر تفسير دوم در خصوص بيع است . بيع صرف : وجه تسميه صرف : كار صراف چيست ؟ : كار صرّاف ( 2 ) چيست ( 3 ) ؟ آيا تبديل يك عدد صدتومانى به 99 عدد يك تومانى جايز است ؟ نه . درست است كه اين تبديل براى مشترى مطلوب است و حاجتى از حاجات اوست ولى صراف كارى انجام نداده است . وى مثل تاجر نيست كه روى مالالتجاره عملى انجام دهد ( حمل و نقل ) ( 4 ) . بايد توجه داشت كه هر رفع حاجتى كار نيست . چه بسا كه در موردى يك اشاره موجب تخليص و نجات يك نفر از مرگ باشد ولى كار اقتصادى نباشد - اشاره به قصه شاه عباس و عيّاران و جنبانيدن ريش : ما همه كرديم كار خويش را نوبت تو شد بجنبان ريش را اشكال : صراف عملش همچون دلَّال است كه خود را در معرض قرار مىدهد تا مراجعين مختلف به وى مراجعه كنند و به طور يقين همين عمل يك نوع كار است . هرجا كه رفع حاجت به صورت يك

--> ( 1 ) . جلد 2 عروه ، صفحه 5 ( 2 ) . لغت صرف - المنجد : الصرف : الفضل ، يقال له على صرف اى فضل ، و صرف الحديث او الكلام ان يزاد فيه . ممكن است صرف به دو معنى مباين آمده باشد : يكى برگرداندن و ديگرى فضل و زياده . ممكن هم هست به معنى فضل از آن جهت آمده است كه برگرداندن زياده از احد المتعاملين الى الاخر صورت مىگيرد . در عرف امروز گفته مىشود فلان معامله صرف دارد يعنى زياده دارد . صرفه جويى نيز ظاهر از همين ريشه است . در رياض شرح كبير مىگويد : و هو ( الصرف ) لغة الصوت و شرعاً بيع الاثمان بالاثمان و انما سمى بالصرف لما يشتمل عليه من الصوت عند تقليبهما فىالبيع و الشراء . عين اين عبارت در تذكره علامه آمده است . ( 3 ) . رجوع شود به صفحه 348 . ( 4 ) . اين بيان ناتمام است . صراف از اين جهت مثل تاجر است . حيله ربا به ضمّ ضميمه براى توجيه و تصحيح اين عمل است و درست هم هست .