مرتضى مطهري
32
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
و من حيث هم مشتاقون فقد يكون لاصناف منهم أذىّ ما ، و لما كان الاذى من قبله كان اذى لذيذاً و قد تحاكى مثل هذا الاذى من الامور الحسية محاكاة بعيدة جداً حال اذى الحكَّة و الدغدغة . دروغ مصلحتآميز به زردشت نسبت مىدهند كه دروغ را نگو هرچند مصلحتآميز باشد . بعضى هم از اين فكر تمجيد مىكنند و مدعى هستند كه يك علت دروغگويى مردم همين تعليم سعدى است كه مىگويد : دروغ مصلحتآميز به از راست فتنه انگيز است . ولى حقيقت اين است كه اگر كسى در عمل وارد راستى باشد مىداند و مىفهمد كه در مواقعى دروغ بر راست ترجيح دارد . مثلًا پدر يا مادرى از حادثه ناگوار فرزندش بىخبر است و احوال فرزندش را از ما مىپرسد . ما نبايد با كمال قساوت بغتةً خبر ناگوار را بدهيم ، و يا آنكه كسى سخنى درباره كسى گفته و يا عملى انجام داده كه اگر آن ديگرى مطلع شود مفسده عظيمى به پا مىشود ، و ساير مواردى كه فقها و اخلاقيون گفتهاند . مثل اينكه گوينده آن سخن كه « دروغ را مطلقاً نبايد گفت » در عمل راستگو نبوده و اين موجب سوءظن و تأملى در زردشت است . در زمان خود ما هم مىبينيم كسانى كه تاروپود وجودشان از دروغ است ، حامى تز « دروغ مگو حتى در موقع مصلحت » مىباشند . در محفلى همين مطلب را گفتم . يكى از دوستان اين مَثَل را آورد كه مردى خروسى به دو قران خريد و به خانه برد . زنش تا چشمش به خروس افتاد جيغ كشيد و صورت خود را پوشانيد و گفت : اين چيه به خانه آورده اى ، مرد باغيرت هم اين كار را مىكند ؟ ببر بيرون . مرد خروس را برد كه پس بدهد . مرغ فروش گفت : چرا پس آوردى ، قيمت اين بيش از اين مقدار است . گفت : به هر حال اين را بگير و پولم