مرتضى مطهري
285
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
انا ثالث الشريكين ما لم يخن احدهما صاحبه ، فاذا خان خرجت من بينهما و جاء الشيطان . شركت از نظر اسلام : بدون شك خيانت شركا نسبت به خودشان كوچكتر است از خيانت به جامعه ، و تبانى آنها بر حقوق جامعه بدتر است از اغفال بعضى بعضى ديگر از خود را . بنابراين اگر شركتهايى تأسيس شود و هدف عمده آنها خيانت [ به ] ملت باشد ، اين شركتها شركتهاى شيطانى است و بايد دست آنها را گرفت و اموال آنها را در حدودى مصادره كرد . شركتهاى سرمايه دارى مجموعه اى از مظالم و گناهان است : در نظامهاى سرمايه دارى ، شركتهاى بزرگ وجود دارد به حدى كه سرمايه بعضى از آنها با خزانه بعضى ممالك بزرگ برابرى مىكند ( 1 ) و اگر كارها با اين شركتها جريان صحيح و منزهى پيدا مىكرد صرف وجود اينها جاى شكايت نبود ، اما اين شركتها از وجهه نظر اسلامى مجموعه اى از مظالم و گناهان است . اينها غالباً براساس احتكار ، تحكم در نرخها ، آزادى در تعيين مزد كارگران و قرار دادن ربا رنگ ثابت معاملات مالى خود ، قرار گرفتهاند . جهان از اين شركتها به تنگ آمده است و در اقطارى از عالم نظامهاى جديدى براى توليد اقتصادى به وجود آمده كه مردم را از شر سرمايه دارى حفظ مىكند و مصالح توده ها را در نظر مىگيرد . نظامهاى جديد سوسياليستى با هم متفاوتند : نظامهاى جديد سوسياليستى نيز از نظر اندازه گيرى مصالح عمومى و از نظر تعيين راههايى كه منتهى مىگردد به آن ، با يكديگر متفاوتند . واضحترين شكل آن در زندگى غربيان ، سوسياليستى اقتصادى و سوسياليستى دولتى است . سوسياليسم اقتصادى شوروى : سوسياليستى اقتصادى در روسيه رايج است . اين نظام اين امتياز را دارد كه دولت مالك صناعت است و آن را اداره مىكند زمين و كارخانه ها و راه آهنها و
--> ( 1 ) . آقاى مزينى مىگفت درآمد يك سال يك كارخانه آمريكايى كه يكى از پودرهاى رختشويى را تهيه مىكند بالغ بر چهارصد ميليارد دلار شده است - تحقيق شود .