قدرت دين و قدرت پول حداكثر در قدرت پول اين است كه اجير و مزدور از مردمان پست و بىوجدان مىسازد ، ولى قدرت دين از مردمان قابل و بااستعداد و به اصطلاح قرآن آنهايى كه هدايت تكوينى دارند فداكار و ايثاركن مىسازد . رجوع شود به على و عصره ، صفحه 812 . آيه كريمه كه مىفرمايد : * ( لو انفقت ما فى الارض جميعاً ما الفت بين قلوبهم ) * در حقيقت مقايسه اى است بين قدرت پول و قدرت دين ، بين قدرت ماده و قدرت معنى . دين و تمدن - ايدئولوژى در كتاب اسلامشناسى ، صفحه 621 ، پاورقى 290 ، در توضيح اينكه براى غرب اسپارتاكوس از سقراط و افلاطون و براى شرق ابوذر از بوعلى و ملاصدرا كارآمدتر است ، مىگويد : . . . زيرا بر خلاف آنچه غالباً مىپندارند ، جامعه و تمدن را ايدئولوژى و ايمان پى مىريزد و نه فلسفه و علم و صنعت و هنر و ادب . اينها مصالح و مواد تمدن است . زمينه و روح تمدن ساخته مردانى است كه داراى يك هدف اجتماعى و انسانىاند و در راه آن مبارزه مىكنند . اينان زمينه را مىسازند و نبوغهاى فلسفى و علمى و هنرى و فنى بعدها در اين زمينه مىرويند و رشد مىكنند . امروز مشرق براى متمدن شدن به يك ايمان تازه نياز دارد و بىآن وارد كردن مظاهر و مصالح تمدن اروپايى بيهوده و حتى زيانآور است . اين بيان ، شعر معروف پروين اعتصامى را تحت عنوان « شاهد و شمع » به ياد مىآورد : شاهدى گفت به شمعى كامشب در و ديوار مزين كردم . . .