مرتضى مطهري
45
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
حرف ت تاريخ - نقش انبيا در تحول تاريخ 1 . به طوركلى دين و مذهب ، خصوصاً اديان توحيدى ( اديان واقعى ) چه نقشى در تاريخ داشتهاند ؟ اساساً نقشى داشتهاند يا نداشتهاند و اگر داشتهاند مثبت بوده يا منفى ؟ ممكن است گفته شود نظر به اينكه انبيا مردم را به آخرتگرايى و ترك دنيا و به درونگرايى و انصراف از بيرون دعوت مىكردهاند و به اين وسيله مردم را از زندگى دلسرد و منصرف مىكردهاند و نشاط زندگى را مىگرفتهاند و زندگى را بىارزش و بىاعتبار مىدانستهاند ، پس اساساً نقش صريح آنها نقش منفى بوده است يعنى بدون هيچ گونه لفافه و پرده اى ، همچنان كه در برخى مكاتب فلسفى نيز چنين است نظير مكتب كلبى يونانى و بودايى هندى و بلكه عرفان و تصوف . لهذا در هر دوره اى كه بيشتر عرفان و تصوف حاكم بوده است دورهء انحطاط است ، خواه به نحو علت و يا معلول ، يعنى خواه تصوف علت انحطاط بوده است و يا معلول آن و رشديابنده در زمينهء انحطاطها و نااميديها و ناكاميها از