مقاله پنجم در برهان كه آن را آنالوطيقاي دوم يا ابودقطيقا ( 1 ) نيز ناميده اند « اين چهارمين قسمت ارغنون است » مقاله ششم در جدل كه آن را بيوناني طوبيقا ( 2 ) خوانند « اين پنجمين قسمت ارغنونست » مقاله هفتم در مغالطه كه آن را بيوناني سوفسطيقا ( 3 ) خوانند « اين آخرين قسمت ارغنون است » مقاله هشتم در خطابه كه آن را بيوناني ريطوريقا ( 4 ) خوانند « اين نام رساله كوچكي است از ارسطو در اين باب » مقاله نهم در شعر كه آن را بيوناني بوطيقا ( 5 ) خوانند « اين نيز نام رساله ديگري است از او » وجه تسميه كتاب وجه تسميه اين كتاب باساس الاقتباس به درستي معلوم نيست و شايد از آن روي كه اين كتاب در فن منطق است و منطق هم اساس اقتباس علوم مي باشد خواجه اين نام را براي كتاب مناسب ديده و تأليف خود را بدين نام ناميده است . اساس الاقتباس نام چند كتاب ديگر نيز مي باشد كه از جمله اساس

--> ( 1 ) Apodictique اين كلمه را شارحين منطق ارسطو بصور مختلف ابوذطيقا افودوطيقا وانوذوطيقي آورده و از همه صور نزديكتر باصل يوناني ابودقطيقا است كه ابن النديم هم در كتاب الفهرست به همين صورت آورده و صور ديگر آن ظاهراً تحريفي است از اصل ( 2 ) Topica . Topique در لغت يوناني بمعني موضع و محل است و بعضي جدل را ديالكطيقا Dialectiqne نيز خوانده اند . ( 3 ) Sophisticis elenchis ( 4 ) Rhetorique ( 5 ) اين كلمه در كتب منطق بصورتهاي ابوطيقا ، بوطيقا ، نيطوريقي ، بيوطيقي ، توانيطيقي ، بيطوريقا و نيطوريقا آمده است و با مقايسه با اصل يوناني بايد بوطيقا درست و بقيه محرفي از آن كلمه باشد « مطالبي كه راجع بلغات يوناني در اين مقدمه آورده شده بيشتر آن از يادداشتهاي حضرت فاضل دانشمند آقاي يحيى مهدوي استاد دانشگاه طهران كه لطفا براي نگارنده مرقوم داشته اند استفاده شده از اين لطف ايشان سپاس گزارم » .