باب نهم ، گفته است : هر گاه بيماريها از فاسد بودن هوا نباشد ، عموم اهل شهر را نخواهد گرفت ، بلكه پراكنده خواهد بود . پس هر گاه پزشك در اين قسم و در اين چيزها انديشه كند و درست بداند كه فصلها چگونه مىباشد ، لايق خواهد بود كه دانش او درست باشد ، چه علم نجوم جزء كوچكى هم از علم پزشكى نيست . و اما كتابش » در هواها و سرزمينها « : پس او سرزمينها و آبهايش و خواص آنها را توصيف كرده است : گفتار اول : در شهرها است كه چهار ( نوع ) شهر است ، نخستين آنها در قسمت استوايى و دوم در قسمت فرقدين و سوم برابر خاور و چهارم برابر باختر است . پس راجع به » نخستين « گفته است : هر شهرى كه در برابر بادهاى گرم نهاده شده ، همان است كه در ميان خاور و باختر زمستانى [ خورشيد ] است ، چه آن بادها پيوسته در اين شهرها مىوزد و از ( بادهاى ) ناحيه فرقدين [ محفوظ ] است . و آبهاى اين شهر ( ها ) بسيار و گرم است ، در تابستان گرم مىشود و در زمستان سرد ، و سرهاى ساكنان اين شهر ( ها ) رطوبى و بلغمى است و شكمهاشان بسيار و پيوسته رونده است ، و زنان اين مردم بيمار و پيوسته در اثر زياد خون ديدن رنجور مىباشند و ( آبستن نمىشوند ) نه از جهت طبيعتشان بلكه در اثر بيماريهايى كه دارند پس اگر باردار هم شدند بيشتر سقط مىكنند . [ و اما كودكان ] پس به كزاز و نفستنگى ( ورم داخلى ) و رنجورى مبتلا مىشوند و مردانشان را شكمروى و اسهال خونى و بيمارى » ابيالوس « و تب طولانى زمستانى و شبانه و بواسيرى در نشستگاه عارض مىشود و به تبهاى سخت و بيماريهاى تند و درد چشم طولانى مبتلا مىشوند و هر گاه پنجاه ساله شدند نزله هايى از مغز بر آنها عارض شود و فلجى را كه در همه سرزمينها مىباشد ، در آنان تهييج مىكند . و درباره شهرهاى ناحيه شمال ، گفته است : هر شهرى كه در برابر ناحيه