سيد محمد باقر شفتي

83

تحفة الأبرار الملتقط من آثار الأئمة الأطهار ( فارسي )

ديه دندانها يك هزار اشرفى با جاقلو است . و اين اضراس را قسمت نموده‌اند به ضواحك و طواحن . ضواحك چهار دندان است دو در فوق و دو در تحت در جانب يمين و يسار أنياب ، و بقيه را طواحن گويند ، بنابر آنچه مذكور شد عدد دندانها بيست و هشت است ، گاه است كه از زمان بلوغ تا به سن سى سال چهار ديگر در مىآيد متصل به طواحن دو در فوق و دو در تحت در جانب يمين و يسار ، بلكه غالب چنين است ، و اين مسمى است به نواجد ، و اين را از أقسام أضراس شمرده‌اند . بنابراين اضراس بر سه قسم خواهد بود : ضواحك و طواحن و نواجد ، و لكن در بعضى أخبار اطلاق نواجد بر ضواحك شده ، بعد از انضمام اين چهار به بيست و هشت مىرسد عدد دندانها به سى و دو ، و لكن ديه در شريعت مطهره مقرر شده در بيست و هشت به نحوى كه مذكور شد . بعد از آن كه اين مطلب مشخص شد مىگوئيم : حروف منقسم شده به سه قسم : حلقى و فمى و شفوى . اما حلقى پس شش حرف است : همزه و هاء و عين و حاء بى نقطه و غين و خاء با نقطه ، اينها را حروف حلقى مىگويند به اعتبار آن كه مخرج همزه و هاء اول حلق است ، بنابر آن كه اعتبار أوليه از جانب سينه و آخر حلق است . و مخرج غين و خاء با نقطه آخر حلق است بنابر اعتبار أوليه از سينه ، و اول حلق است بنابر اعتبار أوليت از جانب دهن . و اما فمى پس هيجده حرف است : اول قاف است و مخرج آن آخر زبان است با آنچه محاذى آن است از بالا . دوم : كاف است مخرج آن بعد از تجاوز از مخرج قاف است قريب به آن از جانب زبان . سوم و چهارم و پنجم : جيم و شين و ياى دو نقطه در تحت مخرج اين سه حرف وسط لسان است . ششم : ضاد نقطه