ششم ( از افعال واجبهء نماز سجود است ) بدان كه سجود در لغت استعمال شده در معانى متعدده ، ذكر آنها در اين مقام چندان ثمرى ندارد ، لكن در شرع عبارت از وضع جبهه است در حالت اختيار ، يا وضع چيزى است كه قائم مقام جبهه بوده باشد در حالتى كه متمكن از وضع جبهه نبوده باشد بر زمين يا بر چيزى كه قائم مقام زمين بوده باشد . بدان كه سجودات متداولهء ما بين فقهاء چهار قسم است : سجدهء تلاوت ، و سجدهء شكر ، و سجدهء سهو ، و سجود در ضمن نماز . تحقيق هر يك از اين أقسام به اعانت اللَّه الملك العلام خواهد شد ، قبل از خوض در بيان أقسام مىگوئيم : اگر چه ظاهر آنچه مذكور در كتب فقهيه است حصر أقسام سجود است در أقسام مذكوره ، لكن ممكن است كه گفته شود به عدم صحت حصر ، نظر به اين كه سجود من حيث أنه سجود مطلوب و محبوب است . مناسب آن است اول اشاره شود به جمله‌اى از أخبار داله بر رجحان سجود به عنوان اطلاق ، اگر چه خارج از أقسام مذكوره بوده باشد ، بعد از آن شروع شود به مقصود ، پس مىگوئيم : از جمله حديثى است كه از كتاب أعلام الدين نقل شده ، مضمون آن اين است شخصى عرض كرد خدمت جناب رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله كه مرا تعليم فرما عملى كه محبوب خداوند عالم شوم به سبب اتيان به آن عمل ، و محشور گرداند مرا با شما ، در جواب فرمودند : هرگاه مىخواهى كه محشور كند تو را خداوند عالم با من ، پس طول بده سجود را به