و از آنچه مذكور شد در توقف وقف تام و وقف كافى ظاهر مىشود ، چنانچه هر يك از اينها در رؤوس آيات متحقق مىشود ممكن است در وسط آيات نيز متحقق شود . مخفى نماند از آنچه مذكور شد در تعريف وقف تام و وقف كافى ظاهر مىشود كه وقف بر بسمله در سورهء توحيد وقف تام بوده باشد ، و وقف بر تتمهء آيات وقف كافى بوده باشد . و وقف حسن بنابر آنچه قراء ذكر كرده‌اند وقف بر كلمه ايست كه ارتباط لفظى به ما بعد داشته باشد لكن ارتباط معنوى نداشته باشد عكس وقف كافى . و بنا به مقتضاى قول قراء در چهارده موضع در سورهء فاتحة الكتاب وقف مىتوان نمود ، چهار وقف تام مثل وقف در بسمله و يوم الدين و نستعين و لا الضالين ، و ده موضع وقف حسن و آن در بسم اللَّه و در الرحمن و در الحمد للَّه و العالمين و الرحمن و الرحيم و نعبد و المستقيم و أنعمت عليهم و غير المغضوب عليه . و وقف كافى در فاتحة الكتاب بنابر اين نخواهد بود . و تفرقه كرده‌اند ما بين اين سه قسم در لزوم اعادهء كلمه موقوف عليها ، و در وقف تام و وقف كافى اعادهء آن لازم نيست ، پس ابتداء به كلمهء بعد از آن جايز خواهد بود ، به خلاف وقف حسن كه بنابر قرارداد قراء اعادهء كلمهء موقوف عليها لازم ، پس ابتداء به ما بعد آن جائز نخواهد بود ، عدم لزوم اعاده در اولين اگر چه مسلم است لكن لزوم اعاده در ثانى مسلم نيست . لكن ظاهر اين است مراد قراء از لزوم و عدم لزوم به رجحان و عدم رجحان است ، يعنى اعادهء كلمهء موقوف عليها در وقف تام و وقف كافى رجحانى ندارد ، و در وقف حسن راجح است ، بنابر اين مضايقه از اين معنى نداريم ، لكن نه در قرائت فاتحة الكتاب در نماز ، نظر به اين كه امتثال به قرائت اول حاصل شد ،