شأنه براي عتاب بر كساني كه در روز جنگ بدر براي گرفتن فديه مشورت داده بودند فرمود : ( لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فيما أَخَذْتُمْ عَذابٌ عَظيمٌ ) ( 1 ) . اما آنچه گفته : بالفرض اگر عثمان نمىگريخت أو را نزد ‹ 167 › شيعه از اين چه مىگشود ، أبو بكر وعمر كه نگريختند وثابت ماندند كي از زبان شيعه خلاص شدند . پس جوابش بر دو وجه است : أول : آنكه وجوه طعن منحصر در گريختن از جنگ أحد نيست ، پس اين كلام أو نامعقول محض باشد . دوم : آنكه دعوى عدم گريختن أبو بكر وعمر در اين جنگ غلط محض است ، چنانچه در “ روضة الصفا “ مذكور است كه : معظم ياران روى به هزيمت نهادند ، ودر خدمت پيغمبر [ ( صلى الله عليه وآله وسلم ) ] به غير از مرتضى على [ ( عليه السلام ) ] وابودجانه وسهيل ( 2 ) بن حنيف ديگرى نمانده ، در آن حالت غشى بر آن حضرت طارئ شد ، چون افاقه يافته ، چشم باز كرد از مرتضى على [ ( عليه السلام ) ] پرسيد كه : « مردم چه ساختند ؟ » جواب داد كه : « نقض عهود كرده فرار نمودند ! » رسول عليه [ وآله ] السلام فرمود كه : « مهم جمعى را

--> 1 . الأنفال ( 8 ) : 68 . 2 . در مصدر ( سهل ) .