شرعيه وتقسيمات غنائم وفيء ، مراعاة نسبت ( 1 ) ملحوظ است ; وبسا است كه مبلغ خطير نسبت به مبلغى كه از أو باقي مانده وجدا كرده‌اند ، حكم شئ تافه وچيز بي قيمت دارد نسبت به مبلغ قليل ، پس اگر انفاقات عثمان را نسبت به آنچه در وقت أو در بيت المال جمع مىشد وقسمت مىيافت ملاحظه كنند ، هرگز اسراف نخواهد بود . آرى ; اگر جداگانه آن انفاقات را ملاحظه نمايند - بي نسبت به مجموع مال - حكم به اسراف مىتواند شد ، ليكن چون در جميع أمور عقلية وحسّيه وشرعيه بدون ملاحظه نسبت ، حكم به افراط وتفريط نمودن مردود ونامقبول است ، در اينجا چرا مقبول خواهد شد ؟ ! وآنچه گفته‌اند كه : عبد الله بن خالد بن أسيد را سه لك درم انعام فرمود ، نيز غلط است ، از روى تواريخ معتبره ثابت است ‹ 54 › كه اين مبلغ را از بيت المال قرض داد وبر ذمّه أو نوشت تا باز ستاند ، چنانچه خود عثمان اين امر را در جواب أهل مصر - وقتي كه محاصره اش كرده بودند - گفته است ، وآخر عبد الله مذكور آن مبلغ را در بيت المال رسانيد . وآنچه گفته‌اند كه : حارث بن حَكَم را بازارهاى مدينه وگنج ومندويات داد كه عشور آنها را گرفته ، در تصرف خود برده باشد ، نيز غلط است ; صحيح

--> 1 . در [ الف ] اشتباهاً : ( نسب ) آمده است .