بالجملة ; غالب بر حضرت مرتضى [ ( عليه السلام ) ] طريقه أوليا وسكر وغلبه بود ، وغالب بر شيخين طريقه صحو وتأنى ودوربينى ، واين را حضرت ابن عباس واضح تر بيان نمود حيث قال : كان عمر يرى من بعيد ، وكان شديد الحذر ، وكان علي [ ( عليه السلام ) ] لا يقصد شيئاً إلاّ ظنّ أنه سيفعله . . فما فعله . ( 1 ) انتهى . از اين عبارت ظاهر است كه جناب أمير المؤمنين ( عليه السلام ) ارشاد فرمود كه : « اگر بر مغيره دست يابم [ أو را ] رجم كنم » ، وأو به سبب اين ارشاد بگريخت وبا أهل شام پيوست ، واين ارشاد آن حضرت دليل واضح وبرهان قاطع است بر آنكه زناى مغيره نزد آن حضرت به شهادت معتبره في الشرع ثابت شده ، ورنة محال عقل است وخلاف نقل كه آن حضرت بلاثبوت زناى مغيره أو را مستحق رجم گردانيده باشد . اما گمان ولى الله كه : آن حضرت در اين ارشاد وجه ثاني را اختيار فرمود ، يعنى - معاذ الله - آن حضرت مثل مغلوب وسكران بوده ودر اين چيزها فكر نكرده ; ومراد از اين چيزها چيزها [ يى ] است كه در وجه أول بيان كرده ، اعني تأنى نمودن تا اجماع متحقق شود ، واختلاف متلاشى گردد ، وحق از باطل امتياز يابد ، وگواهى على وجهها مثبت گردد ( 2 ) ، ونيز تأنى نمودن تا آنكه

--> 1 . قرة العينين : 160 . 2 . در [ الف ] اشتباهاً : ( كرد ) آمده است .