پس دانستى كه از هيچ يك [ از ] روايات “ صحيح بخارى “ گفتن اين عبارت بعد از تنازع أصحاب ، وارشاد فرمودن جناب حضرت رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) بار ديگر جواب بىتعلقى ووارستگى را ، ثابت ومفهوم نمىشود ، بلكه مقولة عمر - كه به تصريح نامش تا به لفظ بعض مذكور است - قبل از ذكر تنازع واختلاف حاضران مذكور است ، واز هيچ يك روايات ( 1 ) ظاهر نمىشود كه عمر اين عبارت را بعد از ظهور اختلاف وگفت وشنيد أمور مذكوره گفته باشد . اما آنچه گفته : از اينجا معلوم شد كه اين كلام از عمر بن الخطاب بعد از اين گفت وشنيد در مقام تسليت أصحاب واقع شده ، نه در مقام ممانعت از كتابت . پس چنانچه دانستى كذبى است كه حدى ندارد ، وبهتانى ودروغى است كه پايانى نه . در “ صحيح بخارى “ مسطور است : قال النبيّ صلى الله عليه [ وآله ] وسلّم : « هلمّ أكتب لكم كتاباً لا تضلّوا بعده » ، فقال عمر : إن النبيّ صلى الله عليه [ وآله ] وسلّم قد

--> 1 . در [ الف ] اشتباهاً ( روايت ) بود .