مرض رسول الله صلى الله عليه [ وآله ] وسلّم - : إن الرجل ليهجر . . على عادة العرب . انتهى ( 1 ) . واز اين عبارت واضح است كه عمر - العياذ بالله - هذيان را بر سرور دو جهان ثابت نموده ، كفر وضلال ونفاق وعدم ايمان وبطلان اسلام خود را بر تمام عالم ، مثل آفتاب روشن ، ثابت كرده ، ولله الحمد على ذلك . وآنچه عكبرى گفته كه : اين كلام عمر بر حسب عادت عرب واقع شده . پس اگر غرضش از آن اين است كه عادت عرب جارى بر آن است كه در حق سرور كائنات ( صلى الله عليه وآله وسلم ) اين كلام را ذكر مىكردند ، وآن جناب را منسوب به هجر وهذيان مىساختند ، ومرادش از عرب كفار آنها هستند ، پس در صدق اين كلام شك نيست ، ليكن بديهي است كه اين معنا دافع طعن نمىگردد ، بلكه طعن را دو بالا ميگرداند ، وواضح مىسازد كه عمر در اين كلام به طريقه كفار رفته . واگر غرضش آن است كه مؤمنين عرب بر آن جسارت مىكردند ، فهو كذب صريح وبهت فضيح . وغالباً غرض عكبرى آن است كه : چون عادت عرب جارى بر آن است كه بأهم يكى مر ديگرى را نسبت هجر وهذيان مىكنند ، لهذا بر حسب اين

--> 1 . [ الف ] وعبارت مذكوره در متن با نسخه مطبوعه كلكته مقابله شد ، در صفحه 7 . [ ديوان المتنبي 1 / 9 ] .