معناى صحيح اين حديث وآنچه كه نظير اين هست ، آن است كه حمل شود بر عدالت پيشگان از آن ها ، زيرا فقط آن ها هستند كه به حقيقت شايستهء اسم خليفه مى باشند . چنان كه شمارى از روايات آينده كه مى گويد : " مردم را گريزى از حكومت نيست ، چه حكومت خوب وچه حكومت بد " نمى خواهد به حكومت فاسقان وظالمان مشروعيت ببخشد وبگويد خداوند متعال وپيامبرش ( صلى الله عليه وآله ) راضى به حكومت چنين افرادى هستند ، بلكه در صدد بيان اين مطلب است كه استمرار زندگى انسان ها بدون رهبرى وفرماندهى ممكن نيست ، به طورى كه حتى شرايط سخت اجتماعي ناشى از يك حكومت ستم پيشه ، بهتر از شرايط غير قابل تحمل آشفتگى وهرج ومرج اجتماعي است . پس اين روايات به هيچ وجه حكومت ستم وفساد را تجويز نمى كند . بدين جهت ، چنان كه دانشمندان بزرگ أهل تسنن نيز تصريح كرده اند ، امام وخليفه بايد عادل باشد . ( 1 ) المعجم الكبير ، ج 10 ، ص 132 ، ش 10210 عن عبد الله بن مسعود في طي كلام له : إني سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : لا بد للناس من امارة ( 2 ) برة أو فاجرة ، مردم ناچارند از امارت وحكومت ، خوب يا بد .

--> 1 . ر . ك : شرح مواقف ، ج 5 ، ص 243 ، شرح مقاصد ، ج 8 ، ص 350 . 2 . الإمارة ، منصب الأمير . والامارة ، العلامة .