با اين وجود ، ممكن است اختلاف برخى روايات بدين خاطر باشد كه راوي متوجه برخى قرائن حالي ( 1 ) يا مقالى ( 2 ) نشده است ، يا آن كه اگر متوجه شده ، آن را به خاطر وضوح مطلب نزد خودش ، نقل نكرده است ، يا به درستى نقل ننموده است ، مثلا حكمي را كه مربوط به شرايط خاصي بوده ، مطلق ذكر كرده است ، يا مطلق بوده ، ولى تصور كرده مقيد است وبا قيودى كه در آن دخيل نبوده نقل كرده است . جهات ديگرى نيز براي اختلاف روايات قابل تصور است كه تفصيل آن در كتب درايه وأصول آمده است . ه‍ ) چنان كه از كتب روايى وسيره استفاده مى شود ، نماز ووضو از همان أول بعثت تشريع شده بود ، زيرا رسول أكرم ( صلى الله عليه وآله ) همراه با على ( عليه السلام ) وخديجة ( عليها السلام ) نماز مىگزاردند . ( 3 ) " ابن ماجة " در سنن و " حاكم " در مستدرك و " طبري " در تاريخ خود از " عباد بن عبد الله " روايت مى كنند كه گفت : از على ( عليه السلام ) شنيدم ، مى گفت : أنا عبد الله وأخو رسوله وأنا الصديق الأكبر ، لا يقولها بعدى إلا كذاب ، صليت قبل الناس بسبع سنين ، ( 4 )

--> 1 . مقصود از قرائن حالي ، حالت سؤال كننده يا پاسخ دهنده ويا أوضاع ، أحوال وشرايط زماني ومكاني حين سؤال وجواب است . در بحث ما سخن در آن است كه ممكن است راوي ، هنگام نقل روايت ، به اين أمور توجه نكرده وقرائن حالي را ذكر ننموده باشد . ( ويراستار ) 2 . مقصود از قرائن مقالى ، ألفاظ وكلماتي است كه داراى بار معنايى خاصي مى باشد كه در روايت به كار رفته است . در بحث ما سخن در آن است كه ممكن است راوي ، بدون توجه به حساسيت اين كلمات وبار خاص آنها ، روايت را نقل به معنا كرده وعين آن كلمات را نياورده باشد . ( ويراستار ) 3 . سيره ابن هشام ، ج 1 ، ص 260 ، تاريخ يعقوبي ، ج 2 ، ص 23 . 4 . سنن ابن ماجة ، دار احياء التراث العربي 1395 ، ج 44 ( در همين صفحه آمده است كه در " زوائد " گفته : هذا إسناد صحيح ) ، مستدرك ، دار المعرفة بيروت 1406 ، ج 3 ، ص 112 ، تاريخ طبري ، دار المعارف مصر ، ج 2 ، ص 310 .