اجتهاد ، عمل به دست آوردن احكام شرعي از ادلهء تفصيلي است . د ) إستفراغ الوسع في طلب الظن بشئ من الأحكام الشرعية على وجه يحس من النفس العجز عن المزيد عليه ، ( 1 ) به كار بستن وسع وطاقت در به دست آوردن ظن به احكام شرعي ، به صورتي كه نسبت به فراتر از آن احساس عجز كند . ه‍ ) ملكة تحصيل الحجج على الأحكام الشرعية أو الوظائف العملية شرعية أو عقلية ، ( 2 ) اجتهاد ، ملكه ( 3 ) تحصيل حجت بر احكام شرعي يا وظائف عملي مكلف است ، خواه حجت شرعي باشد يا عقلي . اين تعاريف ، معاني عام يا نسبتا عامي است كه در كتب دانشمندان براي اجتهاد يافت مى شود . هر يك از اين تعاريف ، مورد نقد ونظرهايى قرار گرفته واز حيث دايره ء شمول آن بحث وگفتگوهايى وجود دارد ، ولى به نظر مى رسد كه همه اين تعاريف در يك امر اساسى مشترك باشند وآن اين كه مراد از اجتهاد ، تلاش براي به دست آوردن حكم شرعي از طريق ادلهء آن است . نهايت آن كه در مورد برخى از أدله ، همچون : قياس ، استحسان ، مصالح مرسله ، خبر واحد ، و . . . اختلاف واقع شده است كه آيا دليل هستند يا نه ؟ واگر دليل شرعي هستند ، تابع چه شرايطى مى باشند ؟

--> 1 . آمدى ، ارشاد الفحول ، ص 250 . 2 . السيد الخوئي ، مصباح الأصول ، ص 434 . 3 . صفت راسخ در نفس آدمي را ملكه گويند كه به دو بخش فضايل ورذايل تقسيم مى شود . ( ويراستار )