أبو القاسم گرجي
170
تاريخ فقه و فقها ( فارسي )
ديگر كسان كه از سيد سؤالاتى كردهاند فاضلتر بوده است . وى سؤال كرده است از اين كه : چرا اماميه اجماع و قياس را رفض كردهاند ؟ چرا سيد خود خبر واحد را حجت نمىداند با اين كه با رفتن خبر ، معظم احكام شريعت از بين مىرود ؟ بنا بر نقل صاحب ادب المرتضى نسخه اى از اين رساله در كتابخانهء آستان قدس موجود است كه داراى 30 ورق و در سال 676 ه نوشته شده است ، و نسخهء ديگرى نيز به خط آقا شيخ آقا بزرگ نزد خود ايشان موجود است . « 1 » 34 . اجوبة المسائل الديلمية : نسخه اى از آن در كتابخانهء آستان قدس موجود است . « 2 » 35 . اجوبة المسائل الطبرية : نسخه اى از آن در كتابخانهء آستان قدس است كه در سال 1093 ه نوشته شده است . « 3 » 36 . ديوان المرتضى : شعرهاى سيد مرتضى چنان كه از سخن بعض مورخان به دست مىآيد به بيست هزار مىرسد « 4 » و از كتب تراجم بر مىآيد كه بسيارى از مؤلفان در عصرهاى مختلف بر نسخه هايى از ديوان مرتضى دست يافتهاند . « 5 » 37 . شرح قصيدة السيد الحميرى : اين شرح در سال 1313 ه در ضمن چند رسالهء فارسى و عربى در قاهره به چاپ رسيده است . قصيده در مدح امام على بن ابى طالب عليهما السّلام است . در اين شرح سيد سيره و فضائل و مواقف على عليه السّلام را بيان داشته و از لحاظ لغت و ادب مفردات قصيده را شرح ، و در ضمن ، بعضى از قضاياى تاريخى و ادبى را نقل كرده است . سيد اين شرح را براى فرزند خود نگاشته است . صاحب ادب المرتضى گويد : نسخه اى از اين شرح نزد محامى سيد صادق كمونه در بغداد است . « 6 » 38 . الغرر و الدرر و يا امالى المرتضى : صاحب رياض العلماء نسخه هايى از اين كتاب را وصف كرده و در كتب خطى كتابخانهء آستان قدس چند نسخه از آن موجود است كه با نسخه هاى چاپى ايران و مصر از لحاظ عدد مجالس و ترتيب ابواب قدرى فرق دارد . « 7 »
--> « 1 » . همان جا به نقل از مجموعهء شيخ ، 87 - 119 . « 2 » . همان به نقل از فهرست كتب خطى كتابخانهء آستان قدس ، ص 67 ، ديوان المرتضى اخيرا چاپ شده است . « 3 » همان جا . « 4 » همان ، 154 . « 5 » . همان جا . « 6 » ص 158 . « 7 » رك . ادب المرتضى ، 158 - 159 .