معنى لغات : ضائق - بمعنى تنگ و در فشار مانده ، كنز - مال اندوخته و ذخيره شده ، افتريه - از مصدر افتراء تهمت زدن و دروغ ، يبخسون - از بخس بمعنى كم كردن ، يعرضون - از مصدر عرض ، اظهار كردن و نمايش دادن ، از جلو گذراندن ، اصابت و برخورد كردن ، اخبتوا - از مصدر مجرّد خبت بفتح اوّل و سكون دوّم بمعنى پوشيده ماندن ياد و نام كس ، آرامش و خشوع در پيشگاه خدا زمين هموار و وسيع . جهت نزول : مجمع : ابن عبّاس گفته است : قريش و رؤساء مكه بپيغمبر عرض كردند ، اگر ادّعاى تو راست هست ، اين كوههاى مكّه را تبديل به طلا كن يا ملائكه - اى چند بياور كه شاهد درستى گفتارت باشند تا سخنت را بپذيريم ، آيت « فَلَعَلَّكَ تارِكٌ بَعْضَ » بجواب آنها نازل شد . ترجمه : 12 و شايد تو دل تنگ شوى و چيزى ز قرآن رها كنى و آيات سرزنش بت و پرستى را براى مردم نخوانى از ترس كافران كه گويند [ اگر محمّد پيغمبر است ] چرا بر او گنجى ز آسمان فرو نمىآيد و يا چرا با او فرشته نباشد ؟ [ البتّه تو آسوده دل باش ] كه تو براى بيم و نويد مردمى ، و خدا است كه بر همه چيز نگهبان است [ و بخوب مردمان ميرسد ] 13 و گر گويند : محمّد اين قرآن را بدروغ ز خود ساخته تو بگو : اگر به اين سخن راست گوئيد ده سوره از اين گونه سخنان بدروغ بسازيد و اگر توانيد ياورانى جز خدا [ براى پيشرفت كارتان ] بخوانيد 14 و اگر به اين خواسته ى شما پاسخ ندادند بدانيد كه قرآن فرود آمده بعلم خداوندى است كه جز او خدائى نيست پس آيا [ با اين گفتگوها ] بايد مسلمان باشيد يا نه ؟ 15 و بدانيد : آنها كه زيور زود گذر اين زندگى بخواهند ما سود كارشان بدرستى بايشان رسانيم كه هيچ زيانى از آن نه بينند 16 ولى اين گونه كسان در زندگى ديگر جز آتش بهره اى ندارند و ساخته شان بىسود گردد و انديشه و كارشان نابود بود 17 مگر آنكه در دين خود [ پيغمبر و ] دليلى نمودار از سوى پروردگار خود دارد و بدنبال آن گواه خداوندى و قرآن باشد كه پيش از آن نيز تورات موسى رهبر