مغفرت از گذشته بوسيله ى ايمان و صدق و صفا و كار و كوشش ، البتّه بهره مند از زندگى ميشوند و از بيمارى و فقر و ذلَّت و ناامنى آسوده ميشوند و اگر كار و هنر و علم و صنعت بيشتر فراهم كردند از فضل و برترى كار خود نتيجه و استفاده ى بيشتر مىبرند و در تفسير عبده توضيحى ديده شد كه تا اندازه اى نظير سخن ما معنى كرده است 3 - آيت 7 جمله ى « * ( لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ ) * الخ » چنان كه در ترجمه نوشتيم شايد اشاره باشد به اين كه آفرينش به اين ترتيب و تفصيل به اين جا ميرسد كه شما آدمها درست شويد كه داراى انديشه و خرد هستيد و كار و كوشش كنيد تا نكوكارترين شما آزموده و بهره مند شوند . بگفته ى سعدى : ابر و باد و مه و خورشيد و فلك در كارند تا تو نانى به كف آرى و به غفلت نخورى 4 - بقيه ى آيات تا آخر توجّه مردم است باصل آفرينش و قدرت حقّ و پس از آن معرفى فكر و عقل مردم است كه جمود و دلبستگى بگذشته با همه ى اين گونه يادآورى ها و راهنمائيها باز هم بر انحراف و بدانديشى مىافزايد و تغييرى به حال اينجور مردم داده نميشود ، و باندك حادثه متزلزل و بيقرار ميشوند ، 4 - آيت آخر چون از ايمان و اسلام ياد نشده است شايد اشاره باشد به اين مطلب كه صبر و نيكوكارى مى - توانند وسيله ى هدايت و تربيت انسان شوند و او را مؤمن و صالح و مهيّا براى مغفرت و اجر بزرگ در عالم ديگر خواهند كرد . [ سوره هود ( 11 ) : آيات 12 تا 24 ] فَلَعَلَّكَ تارِكٌ بَعْضَ ما يُوحى إِلَيْكَ وَضائِقٌ بِه صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْه كَنْزٌ أَوْ جاءَ مَعَه مَلَكٌ إِنَّما أَنْتَ نَذِيرٌ وَاللَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ ( 12 ) أَمْ يَقُولُونَ افْتَراه قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِه مُفْتَرَياتٍ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّه إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ( 13 ) فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ فَاعْلَمُوا