« ثُمَّ فُصِّلَتْ » 1 مجمع : از ابن عبّاس نقل شده است : يعنى قرآن كتابى است كه آيات آن استوار شده است و مثل ديگر كتابهاى آسمانى منسوخ نميشود ، سپس حرام و حلال و ديگر احكام را مفصّل بيان كرده است ، حسن بصرى گفته است : يعنى آيات آن در دستورها و امر و نهى استوار و محكم است و ثواب و عقاب و نويد و تهديد بتفصيل در آن گفته شده است ، مجاهد گفته است : يعنى آيات قرآن استوار است و بهم پيوسته كه در موقع نزول بتدريج و متفرّق از يكديگر نازل شد تا مردم بيشتر به آن دقّت كنند و بفهمند ، ابو مسلم گفته است : يعنى در نظم و بلاغت موجب اعجاز استوار است و محكم و در بيان احكام مفصّل است و مشروح . فخر : « الر » اسم سوره است و معنى چنين است اين سوره كتابى است كه آيات محكم آن است و رخنه و فساد به آن نميرسد مانند ساختمان محكم و بنسخ و نابودى محكوم نخواهد شد ، و سپس مفصّل و بتقسيمات سوره و آيه تقسيم شده است و احتياجات بشر مفصّل در آن گفته شده است و متفرّق نازل شده است . « وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا » 3 طبرى : يعنى آيات قرآن مفصّل بيان شده است به اين مطلب كه استغفار كنيد يعنى كارى بكنيد كه گناه شرك و بتپرستى شما آمرزيده و پوشيده شود ، و پس از عمل استغفار برگرديد باخلاص در عبادت كه در دل از شرك اثر نگذاريد ، و جهت اينكه گفته شده است : « استغفروا ثمّ توبوا » براى اين است كه مردم مشرك با عقيده ى شرك و بتپرستى معتقد بودند كه در كار خود بفرمان خدا هستند ، از اين روى امر شده است كه دست از بتپرستى برداريد آنگاه كارهاى خود را براى حقّ بكنيد تا حقيقت توحيد براى شما فراهم شود . مجمع : يعنى استغفار كنيد و با توبه وسيله ى آمرزش و پذيرش استغفار را فراهم كنيد ، جبّائى گفته است : يعنى اكنون استغفار كنيد و سپس اگر معصيتى كرديد توبه كنيد ، و فرّاء گفته است : « ثُمَّ » بمعنى واو است و جمله ى دوم تأكيد جمله ى اوّل است :