آخر مرتبه ى تكامل باشد كه خير و رحمت مقتضى وجود است و بقا تا آنگاه كه ابزار بدنى در كار است و ممكن است مانند بيمارى كه نيروى بدنى موجب بهبودى او مىشود نيروى علم و ايمان و تربيت او را درست كند و به راه راست آرد و چون موعد معيّن آنها رسيده راه رستگارى بپايان رسيده است و هنگام بهره بردارى از كارهاى دوره ى زندگى است ، پس صريح اين آيه است كه اگر خدا بازخواست كند از آنچه مردم انجام ميدهند بايد بشتاب همگى را گرفتار كند ولى آفرينش بر رحمت است كه بمانند و از وسائل اختيارى استفاده كنند تا هنگام ناگزير و مرگ ، اين است كه مى - گوئيم : اگر بدكار گرفتار بوده يا نيكوكار در آسايش ، هزاران موجب براى زندگى آنها در كار بوده است كه به اين نتايج رسيده‌اند و گر نه تجربه ثابت كرده است كه نيكوكاران و هم شخصيّتهاى بزرگ و پيغمبر و امامان گرفتار بودند ولى ستمكاران و جبّاران بهره مند بوده‌اند و شاه و وزير شده‌اند .