« وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لأَمْلأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ » 119 تأويلات كاشانى : يعنى اين حكم خداوند قطعى است كه جهنّم پر شود زيرا جهنّم يكى از مراتب وجود است و چون تعطيل در وجود جايز نيست و محال است چيزى قابل وجود باشد و بيك اندازه ى از هستى برسد و موجود نشود پس پر شدن جهنّم ضرورى و ناگزير است . روح البيان : حكم ازلى است كه جهنّم پر شود از ارواح سركش كه پى هلاكت خود ميروند مثل شيطان و پيروان او ، و هم از مردمى كه نفوس امارة بالسوء هستند و پيوسته بدنبال هوسهاى زشت سرگردانند و از خدا رو گردان . جامى گفته است : يا من ملكوت كلّ شىء بيده طوبى لمن ارتضاك ذخرا لغده اين بس كه دلم جز تو ندارد كامى تو خواه بده كام دلم خواه مده مغربى گفته است : نيست در باطن ارباب حقيقت جز حقّ جنّت اهل حقيقت بحقيقت اين است « ما نُثَبِّتُ بِه فُؤادَكَ » 120 تأويلات كاشانى : يعنى چون مقاومت پيغمبران و تحمّل سختيهاشان در برابر روش مردم براى تو نقل كرديم دل تو محكم مىشود و توكّل و رضا و شجاعت تو قوى مىشود و خلق و كرم تو كامل مىشود . « وَجاءَكَ فِي هذِه الْحَقُّ » 120 مجمع : ابن عبّاس گفته است : يعنى در اين سوره آنچه گفته‌ايم حقّ است . قتاده گفته است : يعنى آنچه در دنيا براى تو رسيده است حقّ است و درست ، جبّائى گفته است : يعنى آنچه در اين اخبار به تو رسيده است حقّ است . تأويلات : يعنى آنچه در اين سوره وسيله ى تحقّق و تثبيت اعتقاد مؤمنين براى تو آمده است . « وَإِلَيْه يُرْجَعُ الأَمْرُ كُلُّه » 123 مجمع : نافع و حفص « يرجع » با ضمّ ياء خوانده - اند و كلمه مجهول معنى مىشود و ديگران با فتح ياء به صورت معلوم خوانده‌اند و