و ارزش دل بالاتر است از نفس ، پس اگر كار نيك انجام شد ، نشانه ى برترى قلب است بر نفس مثل برترى ده بر يك ، و اگر كار بد انجام شود مولود عمل نفس است كه مرتبه ى پست و كمتر مقدار است كه يك باشد . پس ثواب فيضى است از حقّ كه استعداد و نورانيّت شخص را زياد مىكند و بيشتر آماده ى عمل خير مىشود و بينهايت با هر عمل خير ثوابى و با آن ثواب استعداد و نور افزوده مىشود تا آنجا كه مشمول - اين آيه مىشود « وَاللَّه يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ » ولى سزاى كار بد بمقتضاى عدالت است كه بمعنى برابرى و مساوات است ، پس مزد آن مثل و مساوى خود آن است . تفسير حسينى نوشته است : هر كه بيايد بنيكوئى پس مرا و راست ده باره مانند آن ، يعنى ده نيكوئى . ( امام ما تريدى رحمة اللَّه عليه گفته‌اند : مراد تعيين عدد نيست ، بلكه اظهار تفصيل است به تضعيف ، و در بحر الحقايق آورده : كه - هر كه بيايد بحسنه اى ، پس مرا و راست ده حسنه قبل از آن ، تا به آن حسنه ميتواند رسيد : 1 - حسنه ى ايجاد از عدم ، 2 - و آفرينش در احسن تقويم ، 3 - و تربيت ، 4 - و رزق ، 5 - و بعث رسل ، 6 - و انزال كتب ، 7 - و تبيين حسنات و سيّئات 8 - و توفيق ، 9 - و اخلاص ، 10 - و قبول حسنه ، و تا اين ده حسنه وجود نگيرد بنده نتواند كه حسنه اى بجا آرد ) . روح البيان : سعدى گفته است : نكو كارى از مردم نيك راى يكى را بده مينويسد خداى تو نيز اى پسر هر كه را يك هنر ببينى ز ده عيبش اندر گذر و گفته‌اند : و عده ى بده برابر كنايه از زيادى است نه انحصار ، و سرّ اينكه عمل بد مزدش همانند خود آن است ، چون نفس خبيث است ، زيرا در قرآن است « النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ » يعنى نفس به كار بد وادار مىكند ، پس عمل بد در زمين نفس كاشته مىشود ، و از زمين بد كم نتيجه گرفته مىشود ، چون در قرآن است « وَالَّذِي خَبُثَ لا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِداً » يعنى آن كه پليد است نتيجه اش سختى و تنگى و كمى است ، و چون عمل نيك در دل كاشته مىشود ، و دل پاكيزه است ، چون در قرآن است « بِذِكْرِ