گفت : من مىپنداشتم كه خدا اين منزلت پيشقدمى را فقط بما مهاجرين عنايت كرده است و غير ما نصيبش نخواهد شد . ابىّ بن كعب گفت تصديق اين آيه در اوّل سوره ى جمعه است : « وَآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » و در سورهء حشر است : « وَالَّذِينَ جاؤُ مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَلإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونا بِالإِيمانِ » و در سوره ى انفال است : « وَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَهاجَرُوا وَجاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولئِكَ مِنْكُمْ » . اين بود منقول از طبرى : و مقصود ابى از نقل آيات اين است : در سه جاى ديگر قرآن ، مهاجر و انصار در يك درجه و پيش قدم به اسلام معرّفى شده‌اند . « تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهارُ » 101 مجمع : ابن كثير « من تحتها » خوانده است . و در قرآنهاى مردم مكّه نيز كلمه ى « من » بوده است . و ديگران بدون « من » قرائت كرده‌اند . « سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ » 101 مجمع : و ديگر مفسّرين چندين موجب آزار در زندگى نقل كرده‌اند و گرفتارى در قبر پس از مردن يكى از آن گرفتاريهاى زندگى بگفته ى ابن عبّاس رسوائى بود كه در يك روز جمعه پيغمبر ص بر منبر بخطبه بود چند نفر از آنها بنام ياد كرد كه تو منافق هستى از مسجد بيرون برو و اين يك آزار براى آنها بود و پس از مرگ هم در قبر عذاب شدند . و بگفته ى مجاهد يك آزار اسارت و كشته شدن بدست مسلمين بود . و بگفته ى ابن اسحاق يك آزار معاشرت با مسلمين بود كه ميديدند آنها قوّت و قدرت دارند . و بگفته ى امام فخر بهتر اين است كه بگوئيم : حيات سه مرتبه دارد ، اوّل - حيات مادّى دنيا . دوّم - حيات گور و دوران پيش از قيامت . سوّم - حيات قيامت و معاد انسان ، و كلمه ى مرّتين در آيه بمعنى دو نوبت ، اوّلش - همه ى اقسام آزار و عذاب دنيا است و نوبت دوّم - عذاب قبر است ، و جمله ى « ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلى » مقصود آزار در حيات سوّم است كه قيامت باشد . « وَآخَرُونَ اعْتَرَفُوا » 102 فخر : بعضى گفته‌اند : مقصود چند نفر منافق