« فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْراً » 75 طبرى : جلَّاس بن سويد گفت : خدا به اين جمله به من اجازه ى توبه داده است و من توبه ميكنم . پيغمبر هم توبه ى او را پذيرفت . « وَمِنْهُمْ مَنْ عاهَدَ اللَّه » 76 طبرى : ابى امامه ى باهلى گفته است : ثعلبة بن حاطب كه از دسته ى انصار بود بپيغمبر ص عرض كرد : دعا كن مال من فراوان شود ، آن حضرت فرمود : اگر كم داشته باشى و بتوانى شكر آن بگزارى بهتر است . تا سه مرتبه آمد و تقاضاى خود را تكرار كرد و عرض كرد اگر مال زياد داشته باشم به فقرا و خويشان خود مىدهم . پيغمبر ص فرمود : اى خدا بثعلبه سرمايه بده . پس از چندى گوسفند او بقدرى زياد شد كه از مدينه بيرون رفت تا جاى وسيع براى گوسفند خود بيابد و از نماز و جماعت محروم شد و فقط هر كس را كه ميتوانست از اخبار پيغمبر ميپرسيد و آن حضرت احوال او پرسيد ، چون نقل كردند سه مرتبه فرمود : واى بر ثعلبه . آنگاه دستور وصول زكات رسيد و پيغمبر مأمور فرستاد و او از تسليم زكات خوددارى كرد كه اين مانند جزيه است . و اين آيه نازل شد ، به او خبر دادند كه كار به اين جا كشيد ، او حضور پيغمبر آمد و تقاضاى تحويل زكات كرد ، پيغمبر فرمود : من ممنوع از پذيرش زكات تو هستم ، او خاك بر سر خود ميريخت و پيغمبر ص ميفرمود : اين نتيجه ى كار خودت هست آنگاه كه گفتم نپذيرفتى ، او چون مأيوس شد بجايگاه خود رفت و در خلافت ابو بكر و عثمان زكات آورد و آنها باستناد عمل پيغمبر نپذيرفتند و او در دوران خلافت عثمان مرد . و روزى پيغمبر ص فرمود : شما شش عمل را تعهّد كنيد من تعهّد بهشت براى شما مىكنم : 1 - اگر چيزى نقل كنيد دروغ نگوئيد ، 2 - وعده اى كه ميدهيد تخلَّف نكنيد ، 3 - امانتى كه بشما مىسپارند خيانت نكنيد ، 4 - چشم از خيانت نگاه داريد ، 5 - دست خود به حرام و سرقت دراز نكنيد ، 6 - شرم خود از فحشاء حفظ كنيد ، و نيز حسن بصرى گفت : آن حضرت فرموده است : آنكه در حديث و نقل و حكايت دروغ گفت و در امانت خيانت كرد و در وعده ى خود تخلَّف كرد منافق است اگرچه نماز و روزه داشته باشد و بپندارد كه مسلمان است . « فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَه » 78 مجمع : حسن بصرى گفته است : يعنى