[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 23 تا 24 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا آباءَكُمْ وَإِخْوانَكُمْ أَوْلِياءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الإِيمانِ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ ( 23 ) قُلْ إِنْ كانَ آباؤُكُمْ وَأَبْناؤُكُمْ وَإِخْوانُكُمْ وَأَزْواجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوالٌ اقْتَرَفْتُمُوها وَتِجارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسادَها وَمَساكِنُ تَرْضَوْنَها أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّه وَرَسُولِه وَجِهادٍ فِي سَبِيلِه فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّه بِأَمْرِه وَاللَّه لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ ( 24 ) معنى لغات : عشيرة - قبيله و خويشاوندان نزديك . مجمع : از امام باقر و صادق عليهما السّلام روايت شده است : چون حاطب - ابن ابى بلتعه به خويشاوندان خودش نوشت كه پيغمبر آهنگ مكه و تسلَّط بر آن دارد آيت اوّل براى تنبيه او نازل شد . و آيت دوّم براى سرزنش آنها نازل شد كه مسلمين مدينه وادارشان مىكردند به هجرت از مكه و به جواب مىگفتند : ما خانه و قوم و خويش داريم و گرفتار تجارت با مردم هستيم . ترجمه : 23 اى مردمى كه به خدا و پيامبرش گرويده‌ايد اگر پدران و برادرانتان بىدينى را برتر از ديندارى شمردند دوست خود نگيريد كه اگر كسى ز شما آنان را دوست خود بداند به شمار ستمكاران بود 24 اى محمّد بگو : اگر پدران شما و پسرانتان و برادران و همسران و خويش و پيوندانتان و سرمايه هاى به چنگ آمده و بازرگانى كه بترسيد كساد شود و خانه ها كه براى خود پسنديده‌ايد اين همه را از خدا و پيغمبرش و جهاد در راه او دوستتر داريد پس چشم به راه باشيد تا خدا سرنوشت خود برساند ، [ ولى بدانيد ] خدا مردم بدكار را به راه راست رهنما نباشد . سخن مفسّرين : « لا تَتَّخِذُوا آباءَكُمْ » تا آخر 23 مجمع : اين آيه دستور ترك دوستى با خويشاوندان و پدر و مادر كافر است براى كارهاى دين ولى در كار دنيا و زندگى مادى آميزش با آنها ممنوع نيست به دليل اين آيه « وَصاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً » [ يعنى با آنها به نيكى معاشرت نما ] . فخر : واحدى از ابن عبّاس نقل كرده است : چون پيش از فتح مكّه مسلمين مأمور شدند از مكّه هجرت كنند ، اين آيه براى روشن كردن اين مطلب است كه كمال و حقيقت اسلام دورى از خويشان كافر است ولى اين نقل از ابن عبّاس صحيح به نظر نمىرسد چون اين آيه و ديگر آيات سوره ى برائه پس از فتح مكّه نازل شده است و ظاهر اين است كه اين آيه براى توضيح لزوم دورى از كافر است كه خويشاوند هم