آن حضرت نزديك شود . و مفسّرين اختلاف كرده‌اند كه آيه مختصّ به جنگ بدر است ، يا نه ؟ ابو سعيد خدرى گفته است : اين حكم براى روز جنگ بدر است كه دسته ى مسلمان قابل نزديكى و جايگزينى نبوده است مگر نزد پيغمبر ولى از آن به بعد مسلمانان دسته ى قابل نزديكى و جايگزينى براى يكديگرند . ابن عبّاس گفته است : بزرگتر گناه شرك به خدا است و فرار از جنگ ، چون در اين آيه وعده ى آتش جهنّم داده شده است به هر كس از جنگ فرار كند . مجمع : روايتى است از عبد اللَّه عمر كه پيغمبر ما را با دسته اى به جنگ فرستاد چون با دشمن رو برو شديم مردم متفرق شدند و به مدينه وارد شديم و پنهان شديم و پس از آنكه از پيغمبر پرسيديم آيا ما فرارى از جنگ هستيم يا نه ؟ فرمود شما فرار - نكرده‌ايد به طرف پناهگاه خود متوجّه شده‌ايد كه من باشم . روايتى از ابن عبّاس است كه جبّائى و ابو مسلم نيز معتقد شده‌اند كه اين آيه و وعده ى آتش شامل هر - كسى است كه از جنگ فرار كند مگر آنجا كه دشمن از دو برابر عدّه ى مسلمين بيشتر باشد . « فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ » 17 طبرى : مجاهد گفته است : اصحاب پيغمبر در روز بدر مىگفتند : من فلان را كشتم ، ديگرى مىگفت : من فلان را كشتم . اين جمله خطاب به آنها است كه اين كار شما نبود بلكه كار خدا بود . ابو الفتوح : در جمله ى « وَلكِنَّ اللَّه قَتَلَهُمْ » حمزه و كسائى و خلف با تخفيف نون و رفع « اللَّه » خوانده‌اند ، و ديگران با تشديد نون و نصب « اللَّه » قرائت كرده‌اند . « وَما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ » 17 ابو الفتوح : نوشته است : قتاده و انس و ابن زيد گفتند : ما را چنين روايت كردند كه رسول روز بدر سه ريگ بر گرفت يكى در ميمنه ى قريش انداخت و يكى در ميسره ى و يكى در قلب و گفت : زشت باد اين رويها و مشركان به هزيمت رفتند . سعيد بن المسيّب گفت : اين آيه در ابى بن الخلف - الجمحى آمد و او آن بود كه روزى استخوان پوسيده پيش حضرت رسول آورد و به دست خورد كرد آن را و گفت : تو مىگوئى خداى اين را زنده خواهد كرد ، چون روز