فرزند شما زنده بماند او را عبد الحارث بناميد آدم و حوّا قبول كردند و مقصود از اين جمله آن است كه آدم و حوّا در نامگذارى براى خدا شريك معيّن كردند چون نام شيطان حرث يا حارث بود و آنها فرزند خود را غلام شيطان ناميدند پس شريك در نامگذارى كرده‌اند نه در پرستش خداوند كه بتپرست و مشرك باشند . امام فخر : ممكن است از اوّل اين آيه وصف اعراب باشد و نفس واحده يعنى قصى جدّ قريش و زنش عربى قرشى از قبيله ى خودش بوده است ، و چون فرزندانشان آدمى و درست اندام بودند آنها را عبد العزى و عبد مناف و عبد - اللَّات و عبد القصى ناميدند و شريك براى خدا قرار دادند كه فرزندان خود را غلام و پرورده ى بتها ناميدند « 1 » . مجمع : كلمه ى « شركا » را مردم مدينه با كسر شين و تنوين نصب كاف خوانده - اند كه به صورت مصدر باشد ، و ديگران با ضمّ شين و الف ممدود خوانده‌اند تا جمع شريك باشد . « إِنْ تَدْعُوهُمْ » 194 مجمع البيان : اين آيه را تا آخر دو جور معنى كرده‌اند اوّل آنكه مقصود بتها و شركاى خدا هستند كه دعوت و رهبرى نسبت به آنها بىنتيجه است . دوّم مقصود مشركين هستند كه سخن حق سودى به آنها ندارد . « لا يَتَّبِعُوكُمْ » 194 مجمع : نافع با تخفيف تاء خوانده است و ديگران با تشديد خوانده‌اند . سخن ما : 1 - آيت اوّل معرفى مردم است كه به آن اندازه جاهل بودند كه از شخصيّتى مثل پيغمبر به جاى استفاده ى اخلاق و تربيت و علم چيزى مىپرسند كه براى بشرى فايده نخواهد داشت ، پس آنها كه اين آيه ها را مىخوانند

--> ( 1 ) ظاهرا ضمير تثنيه در « جعلا » و « آتاهما » را به آدم و حوّا برگرداندن صواب نباشد و درست آن است كه به نسل آدم كه مركب از ذكر و انثى مىباشد و از مفهوم كلَّى آيه به دست مىآيد برگردد ، و ذيل آيه كه « فَتَعالَى اللَّه عَمَّا يُشْرِكُونَ » است خود قرينه آن است كه مراد نسل آدم است چون « يشركون » جمع است نه تثنيه . و اين معنى در حديث حضرت رضا عليه السّلام با مأمون ذكر شده است . ( مصحح )