ابراهيم عاملي ( موثق )
268
تفسير عاملي ( فارسي )
امام فخر : اين جمله در دنباله ى آيت جلو چنان است كه گفته است غفلت موجب گرفتارى است و نجات به واسطه ى ذكر و ياد خدا است و مردمان با معرفت و اهل مشاهده در وجدان خود مىبينند كه چون دل از ياد خدا غافل شد و به هوا و هوس گرفتار حرص و زمهرير حرمان مىشود ، پيوسته چيزى را مىخواهد و باز دنبال آن چيز ديگر مىخواهد و هرگز از تاريكى نجات نخواهد يافت ، ولى چون در ياد خدا بر دلش باز شد از آتش بلاهاى روحى آسوده مىشود و از افسوس زيان دل نجات مىيابد ، و چون قدرت خدا بىنهايت است و آفريده ها نامتناهى و ارتباط هر يك آن ها با حقيقت خداوند موجب اسم و نام مخصوص به آنها است پس نامهاى خداوندى كه نشانه و نمودار مخلوقات او است بىپايان است و همه نيكو است زيرا كه جملگى آفريدگان مظهر جمال و جلال او هستند پس نام آنها هم وسيله ى شناسائى آن مظاهر حقّ است و جز نيكو نخواهد بود ، و هر كس معرفت و شناسائى او به اسرار حكمت حقّ در ايجاد موجودات بيشتر باشد ، علم و اطَّلاع او باسماء اللَّه بيشتر خواهد بود و چون راز آفرينش بىنهايت است و اطَّلاع به آن ناممكن پس معرفت اسماء الحسنى نيز ناممكن است ، و در چهار سوره ، 1 - بنى اسرائيل در آخر ، 2 - طه در اوّل ، 3 - حشر در آخر ، 4 - در اين سوره ى انفال اين جمله تكرار شده است . كشاف زمخشرى : يعنى آن نامها كه بهترين اسمها است براى اينكه آنها معانى نيكو را نشان مىدهد كه تمجيد و تقديس حقّ است . تفسير عبده : حسنى جمع احسن است ، يعنى همه ى اسمها كه بهترين معانى را مىفهماند و كاملترين صفات را نشان مىدهد مختصّ به خداوند است و بس ، محمّد بن علىّ بن الحسين گفته است : از حضرت ابو جعفر محمّد الصّادق « 1 » پرسيدم كه اسماء - الحسنى كدام است ؟ فرمود : آن در قرآن است .
--> ( 1 ) عبارت تفسير عبده صحيح نيست زيرا مراد به محمّد بن على بن الحسين حضرت باقر ( ع ) است و ابو جعفر كنيه آن حضرت است و نيز سؤال حضرت باقر از حضرت صادق ع در اينجا معنى ندارد و ظاهرا عبارت تصحيف شده و صحيح چنين است كه از محمّد بن علىّ بن الحسين حضرت ابو جعفر باقر ( ع ) پرسيدم . ( مصحح )