معنى كنند و معنى آيات چنين باشد : چون آيات ما را دروغ دانستند و بطورى رو - گردان از آنها شدند كه گوئى بى خبر و غافل هستند به دريا غرقشان كرديم . « وَأَوْرَثْنَا الْقَوْمَ - تا - مَشارِقَ الأَرْضِ وَمَغارِبَهَا » 134 خلاصه و نتيجه ى سخن عبده : بعضى مفسّرين گفته‌اند : مقصود از « مشارق و مغارب » سرزمين شام است ، بعضى مصر و شام معنى كرده‌اند ، ليكن از تاريخ ( هردت ) كه در قرن پنجم قبل از ميلاد بوده است و در تاريخ ( مانيثو ) كه كاهن معبد مشهورى بوده است در قرن سوّم پيش از ميلاد و آن را بسيار دقيق و صحيح نوشته است ، استفاده مىشود كه موسى مدّت سيزده سال بر مصر مسلَّط بوده است و چون بنى اسرائيل بر شام و اردن هم مسلَّط شدند ، پس اين جمله ى آيه اشاره است بحكومت بنى اسرائيل بر سرزمين از شام تا مصر ، و مورّخين مسيحى و آنها كه با كتاب عهد عتيق سر و كار داشته‌اند از آن بىاطَّلاع بوده‌اند ، و بجز اشخاص متتبّع و مطَّلع از تاريخ آنزمان ديگرى از اين مطلب خبردار نبوده است ، و از كشفيّات تازه ى مصر و سنگ نوشته هاى قديم نيز همين استفاده مىشود . « وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنى » 134 مجمع : مقصود از اين جمله آن است كه چون در آيات ديگر نقل شده است و عده ى خداوند ببنى اسرائيل كه دشمن آنها را نابود كند و ملك او را به آنها واگذارد ، در اين جمله « تَمَّتْ » بجاى وفاء و انجام است ، و « كلمة ربّ » همان وعده ى خداوند است ، و « حسنى » آن است كه به آن علاقه مند بودند و براى آنها نيكو بود . « يَعْرِشُونَ » 134 مجمع : ابن كثير و عامر و ابو بكر با ضمّ راء خوانده‌اند و ديگران با كسر آن . « يَعْكُفُونَ عَلى أَصْنامٍ » 135 مجمع : قاريهاى كوفه با كسر و صداى زير كاف خوانده‌اند و ديگران با ضمّ و صداى جلو . « وَإِذْ أَنْجَيْناكُمْ » 138 مجمع ابن عامر « آنجا » به صورت مفرد غايب قرائت كرده است ، يعنى او نجات داد ، و ديگران به صورت متكلَّم خوانده‌اند ، يعنى ما نجات