است كه درونش رحمت است و بيرونش گرفتارى و عذاب . و مقصود از كلمه ى اعراف همين حجاب و سور است ، و از ابن عبّاس نقل شده است : اعراف تپه اى است ميان بهشت و دوزخ كه مردمى گناهكار بر روى آن در ميان بهشت و آتش زندانى هستند ، و در مقصود از رجال كه بر اعراف هستند اختلاف است : از حذيفه نقل كرده‌اند : آنها كسانى هستند كه اعمال نيكشان جلوگير از آتش است ، و كارهاى بد آنها از لياقت آنها كم كرده است كه نميتوانند ببهشت بروند و از آن محرومند ، از اين جهت روى آن سور و حجاب هستند تا تكليفشان معلوم شود . و مردى از بنى هلال و غير آن از پيغمبر روايت كرده‌اند كه فرمود : بر اعراف آنها هستند كه در جهاد راه دين كشته شده - اند ولى نافرمان به پدر خود بوده‌اند ، كه جهاد آنها را از جهنّم دور كرده است ، و نافرمانى پدر جلوگيرشان از بهشت شده است . و مجاهد گفته است : آنها علما و فقها و مردمى صالح و خوب هستند كه بر اعراف هستند . و ابو مجلَّز گفته است : مقصود از اين كلمه ى « رجال » ملائكه است . مجمع : ثعلبى در تفسير خود نقل كرده است از ابن عبّاس كه اعراف جائى است مرتفع بر بالاى صراط كه روى آن حمزه و عبّاس و علىّ و جعفر نشسته‌اند و دوست و دشمن خود را از سفيدى و سياهى روىشان تشخيص ميدهند ، و از مجاهد و حسن بصرى نقل شده است : آنها مردم مؤمن فاضل هستند ، و جبّائى گفته است : آنها مردمى هستند كه شهيد شده‌اند و در آنجا از افراد عادل و درستكار هستند ، و حضرت امام باقر ع فرموده است : مقصود از رجال بر اعراف اولاد پيغمبر ص هستند كه هر كس آنها را شناخت و آنها او را شناختند مستحقّ بهشت است ، و گر نه مستحقّ آتش است . و امام صادق ع فرمود : اعراف تپه اى است ميان بهشت و جهنمّ كه هر پيغمبر و جانشين او با گناهكاران از ملَّت خودش بر آن متوقّف هستند مانند صاحب منصب قشون كه با عدّه ى خود كه ضعيف و ناتوان هستند همقدم مىشود . « نادَوْا أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوها وَهُمْ يَطْمَعُونَ » 45 ، طبرى : بعضى گفته‌اند : يعنى مردم اعراف كه سلام بمردم بهشتى كردند