است معنى شرك به خدا . روح البيان : در اين آيه اشاره است به اين كه : نبايد بىنام خدا و ياد خدا چيزى بخورند ، و بايد بفرمان او و ياد او باشند ، تا بنور و روشنى نام خدا از تيرگى شهوت و خوردن و شكم پر كردن جلوگيرى شود ، كه آز و حرص به خوردن ممكن است موجب فسق و خروج از روحانيّت و نورانيت شود ، و بتيرگى و ظلمت گرفتار كند . سخن ما : 1 - آيت سوّم « فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّه عَلَيْه » شايد مناسبت اينكه واجب شده است در سر بريدن حيوان نام خدا برده شود اين باشد : چون موجودات زنده از موهبت خاصّ خداوند بهره مند شده‌اند كه جان دارند و مختصر ادراك و اراده دارند ، اگر كسى آن را از اين عنايت الهى محروم كند مرتكب عمل فوق العاده اى شده است ، و موجب نابودى يك اثر بزرگ و نمايان از قدرت ازلى شده است ، و شخص مسلمان كه دل با خدا دارد ، بايد در اين عمل كه شبيه بمعارضه و برابرى با قدرت است ، آن را با نام و ياد خدا انجام دهد ، تا كمال تسليم و دلدادگى او به خداوند ثابت و پا برجا بماند و هيچگونه خود سرى و اظهار توانائى از او نمايان نشود ، و اين اقدام ببيجان كردن يك موجود بىآزار كه عوامل بيشمار طبيعت در آن كارگر شده است تا آن حيوان پديدار شده است بمنزله ى قدرت نمائى و خود - پرستى است كه شايسته ى مسلمان تسليم بامر خدا نيست ، پس بايد اين كارش با نام و ياد خدا باشد تا هيچ غفلت و خودسرى و خودپرستى در نهاد او نماند ، و شايد به همين مناسبت در آيت بعد گفته شده است : « وَما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا - » تا آخر . يعنى چرا منحصر نكنيد خوردن گوشت را به آن حيوان كه نام خدا برده شده است ، براى توجه افكار مسلمين به اين كه بايد نابودى جاندار با نام خدا باشد تا كمال نرمدلى و آدميّت شما بقوّت خود باقى بماند و مانند سباع و درندگان حيوانات را نابود نكنيد كه توجه بآفريننده ندارند و زنده و مرده در نزد آنان يكسان است . 2 - آيت پنجم « وَذَرُوا ظاهِرَ الإِثْمِ وَباطِنَه » تا آخر شايد براى بيدار باش مردم باشد كه نه فقطَّ آنچه را در ظاهر گناه دانستيد بايد ترك كنيد ، بلكه گناه رخنه اى