مقصود از « أُولِي الأَمْرِ » در هر زمان يكنفر معيّن است و آن امامهاى شيعه هستند . فخر : اين جمله ميفهماند كه لازم است پيروى و موافقت با اجتماع و اتّفاق مردم زيرا كه امر شده است در آن بفرمانبرى اولى الامر ، و البتّه آن كه امر بفرمانبرى او شده است بايد معصوم و مصون از خطا باشد چون امر باطاعت از خطا غلط است ، پس اولى الأمر چون اطاعت او لازم شده است معصوم و مصون از خطا است ، و چون ما نميتوانيم فرد معيّن را پيدا كنيم كه مصون از خطا باشد و از او علم و دين بياموزيم معلوم مىشود كه مقصود از اين كلمه آنهائى هستند كه شايستگى كار گشائى و راهنمائى دارند و لايق اقدام به كارهاى عمومى مردم هستند و باصطلاح اهل حلّ و عقد هستند كه اتّفاق كنند و شخصى را براى كارهاى مردم انتخاب كنند و همين است اجماع لازم الاتّباع بموجب اين جمله ى آيه . عبده : پس از مدّتى فكر در اين مطلب اين طور فهميده مىشود كه مقصود از اولى - الامر آن عدّه ى از مسلمين هستند كه اهل حلّ و عقد باشند و صلاحيّت كارگشائى و رهبرى مردم را داشته باشند ، و اين دسته ى از مردم امراء و حكّام هستند و علماء و صاحب منصبان قشون و رؤساء و متصدّيان امور و ديگر بزرگان و اشخاص موجّه كه عموم مردم در احتياجات و مصالح خود به آنها مراجعه ميكنند و حلّ مشكل خود را از آنها ميخواهند ، پس اين طبقه اگر امين بودند و درستكار و مخالف فرمان خدا و روش پيغمبر كه بتواتر ثابت شده است رفتار نكردند و در كارهاى خود مختار بودند كه ديگرى آنها را مجبور نكرد ، اگر در يكى از مصالح عامّه كه وظيفه ى اولى الامر است ، اين عدّه از مردم اتّفاق كردند و رأى دادند بر بقيّه ى مردم واجب است آن را اطاعت كنند ، و مىشود گفت اين طور اشخاص معصوم هستند در آنچه براى مردم معيّن مىكنند و اطاعت آنها واجب است . و از اين جهت در آيه بىقيد و شرط اطاعت آنها واجب شده است چون بمجموع اين دسته عموم مردم مطمئن هستند و مصالح اجتماعشان بوسيله ى آنها محفوظ ميماند و انجام مىشود و بتفرقه و اختلاف گرفتار نميشوند ، پس آنچه در قرآن و سنّت پيغمبر ( ص ) روشن و معلوم است اصلى كلَّى است كه ترديد در آن نيست و آنچه از