ابراهيم عاملي ( موثق )
515
تفسير عاملي ( فارسي )
[ كه از تدبيرش كس آگه نيست و در لطف و بخشندگى او مضايقه نيست ] . سخن مفسّرين : « وَجَعَلُوا لِلَّه شُرَكاءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ » 101 طبرى : عموم قاريها « خَلَقَهُمْ » با فتح لام خواندهاند ، يعنى با اينكه خدا آنها را آفريده ، و يحيى بن - يعمر « خَلَقَهُمْ » با سكون لام قرائت كرده است يعنى جنّ هم شريك است با خدا در آفرينش آنها . مجمع : بعضى گفتهاند : مقصود از جنّ ملائكه است و بعضى گفتهاند : چون اعراب ميگفتند : خدا با جنّ روابط ازدواج داشته است و ملائكه از آن توليد شده - است . پس مقصود جنّ است كه با خدا شريك بوده است ، و بعضى گفتهاند : مقصود از اين جمله عقايد قديم ايرانيها يا زردشتيها است كه معتقد به دو اصل يزدان ، و اهريمن بودهاند ، و يا آنها كه معتقد به دو اصل نور و ظلمت بودهاند . « وَخَرَقُوا تا آخر » 101 مجمع : قاريهاى مدينه با تشديد را خواندهاند ، و ديگران با تخفيف خواندهاند . و در معنى تفاوت ندارد . و مقصود آن است كه عربها ملائكه را دختر خدا ميدانستند . و يهود و مسيحيها عزيز و مسيح را پسر خدا ميدانستند . « وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ » 103 طبرى : يعنى هر آنچه آفريده است به زير نظر خود دارد و نگاه ميدارد ، و روزى هر يك را مىرساند و بقدرت خود همه را رسيدگى مىكند و اداره مىكند و تغيير و تبديل ميدهد . « لا تُدْرِكُه الأَبْصارُ » 104 در اين جمله مفسّرين مفصل بحث كردهاند ، و اگرچه بسليقه ى ما قابل بحث نيست ولى براى نمونه از مجمع طبرسى و مفاتيح امام نقل مى - كنيم : امام فخر : آنها كه با ما هم فكر هستند معتقدند كه در قيامت مؤمنين خدا را مىبينند . و چند دليل دارند : يكى آنكه چون گفته شده است « يُدْرِكُ الأَبْصارَ » و معنى اين جمله يا اين است كه خداوند نيروهاى بينائى را مىبيند ، يا دارندگان نيروى بينائى را مىبيند و هر كدام از اين دو معنى كه مقصود باشد نتيجه اين مىشود كه خداوند خود را مىبيند ، چون خود داراى نيروى بينائى است ، پس خدا قابل