ابراهيم عاملي ( موثق )

481

تفسير عاملي ( فارسي )

در قاموس نوشته است « كلمه ى آزر در بعضى لغات براى بدگوئى و مذّمت استعمال مىشود » . مجمع : كلمه ى آزر را ابن عبّاس و ضحّاك و مجاهد و حسن بصرى و يعقوب حضرمى با ضمّ و صداى جلو خوانده‌اند و قرائت مشهور با فتح و صداى بالا است و بعضى گفته‌اند : آزر بمعنى بت است . و زجّاج گفته است اگر به اين معنى باشد جمله چنين معنى مىشود : ابراهيم بپدرش گفت : تو بت انتخاب كردى مگر بتها را خداى خود ميدانى ؟ و اصحاب ما شيعه ها گفته‌اند : آزر اسم پدر مادر ابراهيم يا نام عموى ابراهيم بوده است ، چون همه بر اين عقيده هستند كه پدرهاى پيغمبر موحد بوده‌اند و در اجداد او مشرك نبوده است ، و روايتى از پيغمبر بر اين معنى ، نقل كرده‌اند و دليلهائى بر اين مدّعاى خود دارند كه اينجا مقتضى يادآورى آن نيست . تفسير عبده : در معنى اين كلمه و اسم پدر ابراهيم ، و دين پدر او و عاقبت كار پدران پيغمبران بحث مفصّل كرده است و نقل آن با روش كار ما مناسب نيست و هم او نوشته است : بعقيده ى علماى تاريخ باستانى ابراهيم معاصر حمورابى است و او هم عرب بوده است ، و دين آنها توحيد بوده است ، ولى چون قدرت سلاطين كلده و مصر در بتپرستى مردم بيشتر بوده است ، كاهنهاى كلدانى و علماى دين آنها اين حقايق را از توده مردم پنهان ميداشتند و « رنلسن » كه از محقّقين تاريخ قديم است معتقد انست كه ملَّتهائى در قديم از سواحل دجله و فرات باروپا مهاجرت كرده‌اند و عقيده ى توحيد و اظهار بتپرستى و يا نفاق در عقيده را با خود به آن جا برده‌اند كه آثار منقوش و سنگ نبشته بر آجر آن را نشان ميدهد . « مَلَكُوتَ السَّماواتِ » 76 مجمع : ابن عبّاس و قتاده گفته‌اند يعنى : آثار قدرت خداوند كه ماه و خورشيد و ستاره در آسمان ، و آب و دريا و باد در زمين است همگى را به او نموديم تا از ديدن اينها خدا را بشناسند و استدلال بر توحيد بكند ، و مجاهد گفته است يعنى : آيات و علامتهاى آسمان و زمين ، ابو علىّ جبّائى گفته است : -