ديده اى گوشتى ستم كند ، و يا استخوانى از حد خود تجاوز كند ؟ من فقط مركوبى هستم براى قدرت كه او بر من سوار است و بميل خود مسخرم دارد و فرمان ميدهد ، هيچ مرده و يا سنگ و چوبى را ديده اى كه از جاى خود بجنبد تا قدرت بر او فرمانروائى نكند ؟ جواب او را درست دانستم و نزد قدرت رفتم و سرّ كار او را پرسيدم ، بجواب گفت : كار من الهامى است از دل كه بوسيله ى عقل و علم بر او نقش مىشود . [ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 63 تا 64 ] قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُماتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَه تَضَرُّعاً وَخُفْيَةً لَئِنْ أَنْجانا مِنْ هذِه لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ ( 63 ) قُلِ اللَّه يُنَجِّيكُمْ مِنْها وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ ( 64 ) ترجمه : 63 به اين كافران بگو : در تاريكيهاى خشكى و دريا كه بدل بيزاريد و آشكار شب بيابان يا دريا كه به جائى رهبر نيستيد و بيچاره و سرگردان ميشويد ، در آن گرفتارى كه ميناليد كه اگر ما را از اين سختى برهانى سپاسگزار شويم كه شما را ميرهاند [ و اين درد خود بكه ميبريد ] ؟ تو بگو 64 : خدا شما را از آن ميرهاند و از هر اندوهى و با اينهمه شما انباز در كار او مىپنداريد . سخن مفسّرين : « ظُلُماتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ » - مجمع : ابن عبّاس گفته است : يعنى از سختيها و نگرانيها كه در تاريكى و دريا هست . و زجّاج گفته است : عرب روزهاى سخت را مظلم و تيره و مظلم مينامد ، و در بعضى مواقع ميگويند : « يوم ذو كواكب » يعنى روزى كه از تيرگى سختى و ناراحتى مانند شب ستاره نمايان بود ، و ديگرى از مفسّرين معنى كرده است : ظلمات يعنى تيرگيهاى حيرت در بيابان و دريا و تيرگى ابر و شب و جمله ى « يُنَجِّيكُمْ » بقرائت يعقوب با تخفيف جيم است كه مصدرش بر وزن افعال باشد ، و در قرائت ديگران با تشديد جيم است تا بر وزن تفعيل باشد ، و كلمه « خُفْيَةً » با ضمّ و كسر خاء هر دو قرائت شده است ، و در جمله ى « أَنْجانا » سه قرائت است : 1 - با اماله ، 2 - با الف ، 3 - « أَنْجَيْتَنا » به صيغه ى مخاطب و دوّم شخص ،