به يكديگر تلافى شود ، و استدلال كرده‌اند به اين آيه « وَإِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ » و چند حديث منقول از پيغمبر مانند حديث گنجشك كه از امام فخر نقل شد و هم آن كه گوسفند شاخدار و بىشاخ در قيامت حاضر مىشوند براى جبران آزار آن يك به اين ديگر ، ولى آنچه به نظر مىرسد جمله ى « يُحْشَرُونَ » صريح در حيات به عالم ديگر نيست و ممكن است مقصود اين باشد كه اين جنبنده و پرنده و شما آدميزاده همگى در عالم خداوند و بسوى قدرت خداوندى فراهم و سر جمع هستيد ، اگرچه شما عدّه اى از اينها را درگذشته مىدانيد و عدّه اى موجود هستند ، و هزاران از اينها هنوز موجود نشده‌اند ولى در عالم إله تفاوت نيست و رفته و آمده و هنوز نيامده همگى بسوى خدا فراهم هستند و الآن « إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ » نسبت بگذشته و حاضر آينده درست و راست است ليكن از نظر ما كلمه « يُحْشَرُونَ » براى آينده است كه فراهم خواهند شد ولى حاضرين و گذشتگان اكنون « محشرون » فراهم شدگان هستند ، و بنابراين احتمال ممكن است مقصود از اين جمله وعده ى بقيامت و عالم ديگر نباشد ، و فقطَّ براى رهبرى افكار مردم باشد بكمال قدرت خداوندى در تمام آفرينش . و مسئله ى زنده شدن حيوانات در عالم ديگر دليلى بر آن نيست و نقل هم همين است كه نوشتيم و صريح در اين مطلب نيست ، بخصوص كه آنچه نقل كرده‌اند خود موجب سستى و نادرستى آن است مثل اينكه دو گوسفند شاخدار و بىشاخ زنده مىشوند براى جبران زيان بى شاخ به شاخدار و بعد نابود مىشوند ، در صورتى كه اگر بخواهيم از جمله ى « إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ » اين مطلب را استفاده كنيم بايستى بگوئيم حيوان هم مثل انسان زنده مىشود و نابود نمىشود زيرا معنى فراهم شدن بسوى خداوند ، بجز هستى هميشگى و بقاى ابدى معنى ديگر و خصوصيتى ندارد كه يادآورى شود ، پس مقصود از « إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ » شايد اين باشد : پس از آنكه دانستيد همگى موجوداتى هستيد بقدرت خدا پيدا شده ، پس از آن كه از اين صورت كنونى دگرگون شديد نپنداريد كه نابود مىشويد ، بلكه همگى بسوى او فراهم