و جهالت هم خود گمراه است و هم وسيله ى گمراهى ، و جمله ى آخر « إِنْ يُهْلِكُونَ تا آخر » مفهم همين معنى است كه عاقبت اين مردم به جائى مىرسد كه خود نمى - توانند بفهمند كه چه بر سر خود و ديگران آورده‌اند . براى اساطير الاوّلين اين شعر مثنوى از دفتر سوّم نقل مىشود : خوش بيان كرد آن حكيم غزنوى بهر محجوبان مثال معنوى كه ز قرآن گر نبيند غير قال اين عجب نبود ز اصحاب ضلال كز شعاع آفتاب پر ز نور كور جز گرمى نيابد در عبور خربطى ناگاه از خر خانه اى سر برون آورد چون طعّانه اى كين سخن پست است يعنى مثنوى قصه ى پيغمبر است و پيروى نيست ذكر و بحث اسرار بلند كه دوانند اوليا زانسو سمند جمله سر تا سر فسانه است و فسون كودكانه قصّه بيرون و درون چون كتاب اللَّه بيامد هم بر آن اينچنين طعنه زدند آن كافران كه اساطير است و افسانه ى نژند نيست تعميقى و تحقيقى بلند كودكان خرد فهمش ميكنند نيست جز امر پسند و ناپسند [ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 27 تا 28 ] وَ لَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقالُوا يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَلا نُكَذِّبَ بِآياتِ رَبِّنا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ( 27 ) بَلْ بَدا لَهُمْ ما كانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَلَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْه وَإِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ ( 28 ) معنى لغات : وقفوا - از مصدر وقف و وقوف بمعنى نگاهداشتن و بمعنى آگاه شدن و آگاه كردن . بدا - از مصدر به دو و بر وزن فعول بمعنى نمودارى ترجمه : اى پيغمبر ، اگر ببينى آن روز كه اين كافران را بر آتش داشته [ مىشنوى كه ] فرياد مىزنند : اى كاش ما را دوباره به دنيا برگردانند تا آنچه